Rafael en Sylvie halen nu elk medium

De scheiding van Rafael en Sylvie van der Vaart is niet alleen meer voer voor Privé of De Telegraaf. Serieuze media worstelen met zulk shownieuws. Wat vindt Mark Rutte van de breuk tussen Sylvie en Rafael van der Vaart? Is hij verdrietig? Waarom mogen we dat niet weten? Zijn voorganger Balkenende gaf in 2009 tenslotte

De scheiding van Rafael en Sylvie van der Vaart is niet alleen meer voer voor Privé of De Telegraaf. Serieuze media worstelen met zulk shownieuws.

Wat vindt Mark Rutte van de breuk tussen Sylvie en Rafael van der Vaart? Is hij verdrietig? Waarom mogen we dat niet weten?

Zijn voorganger Balkenende gaf in 2009 tenslotte het voorbeeld. Die meldde de natie toen op zijn wekelijkse persconferentie dat hij de breuk tussen zanger Jan Smit en soapster Yolanthe Cabau van Kasbergen „erg jammer’’ vond. Het paar had hem die maand nog per sms gefeliciteerd met zijn verjaardag.

De knipoog-met-snik van Balkenende, die alle media haalde, canoniseerde de vermenging van hoge en lage cultuur in de Nederlandse media. ‘Iedereen’ heeft het er tenslotte over.

En dus werd ook de breuk tussen model Sylvie en voetballer Rafael nieuws voor het NOS Journaal en andere media; nrc.next wijdde er een omslagartikel aan, NRC Handelsblad bracht een kort stukje, maar voorin de krant; Trouw hield het op een vermelding in de personaliarubriek.

Hoe moeten serieuze media met dergelijk nieuws omgaan?

Nog in de jaren zeventig was shownieuws voorbehouden aan de pagina ‘Privé’ van De Telegraaf en het gelijknamige weekblad. Maar de tijden zijn veranderd, door economische, culturele en politieke krachten.

Allereerst: de komst van commerciële tv, die de publieke omroep beconcurreerde met celebritynieuws. Dat was het geboortekaartje van de Bekende Nederlander, sindsdien een onmisbaar personage in de ether. De positie van ‘oude’ media kwam intussen onder druk van dalende inkomsten en van bezuinigingen.
Dan: journalistiek postmodernisme, het idee dat lage cultuur even serieuze aandacht verdient als hoge. En waarom niet? In dat boegbeeld van journalistieke degelijkheid, The New York Times, staan tenslotte vrijwel dagelijks puike stukken over populaire cultuur en showbusiness.

Maar in Nederland raakte de populaire cultuur ook gepolitiseerd.

De opkomst van Pim Fortuyn, en zijn kritiek op de ‘linkse’ media, boezemde gevestigde nieuwsorganisaties vanaf 2001 angst in dat ze het contact met de samenleving waren verloren en een volgende ‘opstand der burgers’ zouden missen.

Sindsdien wordt met name op tv elke journalistieke bevoogding gemeden en wordt de vinger krampachtig aan de pols van ‘het volk’ gehouden – omgekeerd paternalisme.
Hoofdredacteur Marcel Gelauff van het NOS Journaal, verdedigde de berichtgeving over de breuk langs die lijn: ‘het gesprek van de dag’ mag in het Journaal niet ontbreken.

Terwijl juist voor zulk vluchtig shownieuws geldt, dat iedereen het ‘toch al weet’, voor tragere media als kranten anno 2013 vaak eerder een argument om iets juist niet te doen.

Tenzij er iets interessants uit te zoeken valt. Nrc.next deed een poging door het echtpaar Van der Vaart te benaderen als een ‘bv’, waarin alles draait om imagomanagement. Een goed onderwerp: hoe beheren zulke Bekende Nederlanders, een soort die zuurstof trekt uit de media, hun imago en mediacontacten; hoeveel geld gaat er eigenlijk in om?

Of, een andere invalshoek: wat maakt dit duo nu juist in Duitsland zo populair? Is er een rode lijn naar Rudi Carrell, Linda de Mol en andere succesvolle ‘Nederduitsers’?

Maar vóór al die duiding, toch eerst de hamvraag: is het eigenlijk wel waar? En wat is er precies waar?

Geen Nederlandse journalist had gisteren het paar zelf on the record gesproken; zelfs De Telegraaf putte uit “bronnen” in de vriendenkring. Intussen schrijft iedereen gretig Bild over, toch geen onfeilbaar medium.

Louter als nieuwsfeit, dus als de maatschappelijke context uitblijft, is dit niet meer dan povere herkenningsjournalistiek: de permanente zelfdiagnose van de mediasamenleving. Negeren kan niet meer? Nee, misschien niet. Maar zoek het dan op zijn minst uit. En laat maar zitten wat Mark Rutte ervan vindt.

    • Sjoerd de Jong