Logisch dat ook serieuze media aandacht besteden aan Sylvie en Raf

Sylvie van der Vaart, wife of Dutch professional football player van der Vaart, leaves a restaurant in Hamburg, northern Germany, on January 2, 2013. According to report published in the newspaper 'Bild' the married couple van der Vaart have split up. AFP PHOTO / MARCUS BRANDT /GERMANY OUT AFP

Wat vindt Mark Rutte van de breuk tussen Sylvie en Rafael van der Vaart? Is hij verdrietig? Waarom mogen we dat niet weten?

Zijn voorganger Balkenende gaf in 2009 het voorbeeld. Die liet toen op zijn wekelijkse persconferentie weten dat hij de breuk tussen zanger Jan Smit en soapster Yolanthe Cabau van Kasbergen „erg jammer’’ vond. Het paar had hem die maand nog per sms gefeliciteerd met zijn verjaardag.

De knipoog-met-snik van Balkenende, die alle media haalde, canoniseerde de vermenging van hoge en lage cultuur in de Nederlandse media. ‘Iedereen’ heeft het er tenslotte over.

En dus werd ook de breuk tussen model/presentatrice Sylvie en voetballer Rafael nieuws voor het NOS Journaal en andere media; nrc.next wijdde er een omslagartikel aan, NRC Handelsblad bracht een kort stukje, voorin de krant; Trouw hield het op een vermelding in de personaliarubriek. Hoe moeten serieuze media met dergelijk nieuws omgaan?

Nog in de jaren zeventig was zulk shownieuws voorbehouden aan de pagina ‘Privé’ van De Telegraaf en het gelijknamige weekblad. Maar de tijden zijn veranderd, door economische, culturele en politieke krachten.

Allereerst: de komst van commerciële tv, die de publieke omroep beconcurreerde met celebritynieuws. De positie van veel ‘oude’ media kwam intussen onder druk te staan van dalende inkomsten en bezuinigingen.

Journalistiek postmodernisme, het idee dat lichte cultuur even serieuze aandacht verdient als hoge, won terrein. En waarom ook niet? In het boegbeeld van serieuze journalistiek, The New York Times, staan vrijwel dagelijks stukken over populaire cultuur en showbusiness.

Maar in Nederland raakte die populaire cultuur ook gepolitiseerd. De opkomst van Pim Fortuyn, en zijn kritiek op de ‘linkse’ media, boezemde gevestigde nieuwsorganisaties vanaf 2001 angst in dat ze het contact met de samenleving waren verloren en een volgende ‘opstand der burgers’ zouden missen.

Sindsdien wordt met name op tv elke journalistieke bevoogding gemeden en wordt de vinger nauwlettend aan de pols van ‘het volk’ gehouden – een omgekeerd paternalisme. De media willen nu graag ‘het gesprek van de dag’ hebben.

Maar juist voor zulk vluchtig shownieuws geldt, dat iedereen het ‘al weet’, voor tragere media als kranten anno 2013 vaak eerder een argument om iets juist niet te doen.

Tenzij er iets interessants uit te zoeken of te duiden valt. nrc.next deed een moedige poging door het echtpaar te benaderen als een ‘bv’, die bestaat bij de gratie van de media en waarin alles draait om imagomanagement. Een goed onderwerp: hoe beheren zulke BN’ers, die zuurstof trekken uit de media, hun imago en mediaportefeuille, hoeveel geld gaat erin om?

Maar vóór alle duiding, toch even de hamvraag: is het eigenlijk wel waar? En wat is er dan precies waar? Geen Nederlandse journalist had gisteren het paar zelf on the record gesproken; zelfs De Telegraaf putte uit „bronnen” in de vriendenkring. Intussen haalt iedereen Bild aan, toch geen onfeilbaar medium. Uiteindelijk kwam aan het begin van de avond een ‘officiële bevestiging’ van het management van het stel.

Louter als nieuws, als de maatschappelijke context uitblijft, is dit vooral een vorm van herkenningsjournalistiek: de permanente zelfdiagnose van de mediasamenleving. Negeren kan niet meer. Nee, misschien niet. Maar zoek het dan op zijn minst uit. En laat maar zitten wat Mark Rutte ervan vindt.

Ombudsman NRC Handelsblad en nrc.next

    • Sjoerd de Jong