Inteelt betekent einde van de rashond

Door langdurige inteelt zijn veel rashonden ziek. Nieuw bloed kan een oplossing zijn. „Het imago van hondenfokkers is penibel.”

Newfoundlanders kampen met gewrichtsproblemen aan heupen, ellebogen en knieën. Rennen, zelfs lopen, doet pijn.

Het voortbestaan van de rashondensector in Nederland hangt „aan een zijden draadje”. Daarvoor waarschuwde vorige maand in een nieuwsbrief de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied. Dat is de overkoepelende organisatie van rashondenverenigingen en fokkers, die stambomen uitgeeft.

De noodkreet was gebaseerd op een risicoanalyse van de sector die het bureau Press Strategies van mediastrateeg Kay van der Linde in opdracht van de raad heeft gemaakt. „Er is een enorme potentie voor een [...] uitbarsting van maatschappelijke verontwaardiging [...] die [...] een fatale impact zou kunnen hebben op de economische levensvatbaarheid van rashondenverenigingen in Nederland [...]”, stelde Press Strategies. Volgens het bureau kan de toekomst van de rashondenverenigingen „zonder omwegen in één woord worden samengevat: levensbedreigend”.

De Raad van Beheer kwam met de waarschuwing nog voordat de kantonrechter half december een Brabantse hondenfokker veroordeelde tot schadevergoeding en smartengeld omdat ze een Ierse setter met erfelijke epilepsie aan een Rotterdamse hondenliefhebber had verkocht. De Stichting Dier en Recht noemde die veroordeling gisteren „een bom” onder het fokken van rashonden. De raad ziet het vonnis juist als steun voor zijn streven naar een gezonde rashond. Dit jaar wil de organisatie een verbod op het fokken van honden die aantoonbaar lijden aan één of meerdere ernstige aandoeningen.

Anders dan veel mensen denken is een stamboom uitsluitend een bewijs van afstamming, geen waarborg voor gezondheid. Honderd jaar fokken op uiterlijke kenmerken, zoals de afgeplatte snuit bij Engelse en Franse buldogs, heeft geleid tot inteelt en een wildgroei aan erfelijke gebreken. 40 procent van de rashonden is erfelijk gehandicapt, zo blijkt uit onderzoek van de W.K. Hirschfeld Stichting, de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied en Genetic Counselling Services. Rashonden leven korter dan hun voorouders. Ze zijn vaker ziek en hebben vaker gedragsproblemen.

Dit besef dringt maar langzaam door tot het grote publiek, vooral omdat fokkers en rasverenigingen het leed tot voor kort bagatelliseerden. De overheid weigerde maatregelen te nemen en liet het terugdringen van erfelijke ziektes over aan de sector. Maar volgens het Press Strategies zit er voor fokkers en verenigingen niks anders op dan openlijk te erkennen dat inteelt in toenemende mate leidt tot ernstige aangeboren medische en gedragsproblemen.

„Het imago van hondenfokkers is penibel”, schrijft het bureau. De helft van de Nederlanders denkt dat het fokkers alleen om geld te doen is, niet om het welzijn van de dieren. Dat blijkt uit een opiniepeiling van Maurice de Hond.

„Hét probleem is”, schrijft het bureau Press Strategies in de risicoanalyse voor de rashondensector, dat de inteelt bij vrijwel alle rassen zo wijdverbreid is, dat erfelijke afwijkingen onvermijdelijk zijn. Tijdelijke maatregelen, zoals het verplicht fokken op zo gezond mogelijke dieren, kunnen de toename van de inteelt alleen maar beperken. De sector zou het initiatief kunnen nemen tot een proef bij één ras om de inteelt uit te bannen, adviseert het bureau. Maar dat kan alleen door het ras open te stellen voor vers bloed, dus voor honden zonder stamboek. Dat betekent de facto het einde van de rashond.

De Raad van Beheer kondigde gisteren aan dat ze nog dit jaar tot zo’n proef wil komen, „samen met de overheid, welzijnsorganisaties en de universiteiten van Utrecht en Wageningen”.

    • Dick Wittenberg