Franse acteurs en Nederlandse banken

De beste staatssteun betaalt zichzelf uiteindelijk terug. Tot de steungenieter er tussentijds de brui aan geeft. De Franse acteur Gerard Depardieu werd groot dankzij de tot op het bot gesubsidieerde Franse filmsector, maar nu hij de samenleving in zijn ogen te veel moet terugbetalen in de vorm van inkomstenbelasting verhuist hij liever naar België.

In Nederland is er nu discussie over de 193 miljoen die de staat dit jaar, na jaren van winst, zal mislopen op de steun aan de bankensector – lees: vooral ABN Amro. Geen dividend door de bank, dan krijg je dat. Maar zo eenduidig ligt het natuurlijk niet helemaal. De staat heeft veel financiële nadelen van de crisis, maar er zijn ook best voordelen – al wegen die daar bij lange na niet tegenop. Hier zijn er een paar, als amuse bouche.

Nadeel naar voordeel nummer 1: de rentelasten. Door de sterke positie van Nederland in de eurocrisis geven bezorgde beleggers op de geldmarkt voor kortlopende staatsleningen soms al geld toe om de Nederlandse staat te mogen financieren. Negatieve rentes dus, en zelfs bij langer lopende staatsleningen gaat het een aardig eind die kant op. Aanstaande dinsdag geeft het Agentschap van Financiën, dat voor de overheid de financiering regelt, een nieuwe driejarige staatslening uit. De couponrente daarvan bedraagt nul procent. Geen rente dus, al zal de daadwerkelijk door beleggers gebonden prijs misschien een héél klein effectief rentetje impliceren.

Nadeel naar voordeel nummer 2: de bankbelasting. Sinds 1 oktober betalen banken samen 600 miljoen euro aan extra belasting. Dat is best veel: ABN Amro staat naar eigen zeggen op de rol voor 112 miljoen in 2013. De belasting is onderdeel van een baaierd aan maatregelen en reguleringen voor de sector, die is ingevoerd na, maar ook dankzij, de kredietcrisis.

Nadeel naar voordeel nummer 3: het schatkistbankieren. Door schandalen bij onder meer de provincie Noord-Holland rees het idee om lagere overheden hun overtollige reserves en financiële middelen niet meer in de private banksector te laten stallen, maar bij de staat. Daar is het veiliger, en het heeft ook nog als voordeel dat het statistisch beter oogt. De bedragen mogen namelijk worden weggestreept tegen de schulden van de staat. Het uiteindelijke resultaat is dat de staatsschuld als percentage van het bruto binnenlands product (de staatsschuldquote) er 3 procentpunt door daalt. Alleen al volgend jaar wordt verwacht dat er 6 miljard euro extra bij de staat binnenstroomt.

Nadeel naar voordeel 4: zowel de lage rentes op langer lopende staatsschuld als het schatkistbankieren maken het mogelijk de looptijd van de staatsschuld vrijwel gratis te verlengen door een minder groot beroep op de geldmarkt te doen. Dat maakt de overheid minder kwetsbaar en de financiering voorspelbaarder.

Optelsom: de staat roomt dus de winst van banken af, en berooft ze en passant van 6 miljard euro aan funding. Is het dan gek dat ABN Amro zich extra gesterkt voelt om even geen dividend uit te keren? Zie het als een kleine daad van protest. Grotere daden zijn er even niet. De kans dat de bank, gezien de traumatisch verlopen overnamepoging door Fortis, net als Depardieu zijn heil zal zoeken in België is uitermate gering.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.

    • Maarten Schinkel