Republikeinen blijven in de ban van de Tea Party

De Republikeinen zijn onderling diep verdeeld. Maar de radicale Tea Party zet nog altijd de toon.

Wie dacht dat het gedaan was met de enorme invloed van de radicale Tea Party op de Republikeinse partij heeft de afgelopen dagen ongelijk gekregen. Wie na de pijnlijke nederlaag van Mitt Romney bij de presidentsverkiezingen dacht dat de Republikeinen nu wel snel wat zouden opschuiven naar het politieke centrum, had het mis.

Op het eerste gezicht kan het begrotingsakkoord waar eerst de Senaat en vervolgens ook het Huis van Afgevaardigden deze week mee instemde, gezien worden als teken van een nieuwe compromisbereidheid bij de Republikeinen. Want voor het eerst in twintig jaar hebben ze ingestemd met een belastingverhoging. Ook al geldt die alleen voor mensen die meer dan 400.000 dollar per jaar verdienen (of stellen die samen meer dan 450.000 dollar verdienen), het is een breuk met een van de belangrijkste politieke geloofsartikelen van de Republikeinse partij in de afgelopen decennia.

Dat is niet niks. Bitter verweet de conservatieve commentator Charles Krauthammer de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner, dan ook dat hij ‘volledig gecapituleerd’ had voor president Obama. En het wás ook een overwinning voor Obama – maar niet omdat hij de Republikeinen eindelijk tot een compromis had bewogen, maar omdat hij hun verdeeldheid nog eens heeft versterkt.

In de Senaat stemde een grote meerderheid van de Republikeinen voor het begrotingakkoord, maar in het Huis van Afgevaardigden schaarden niet meer dan 85 van de 236 Republikeinen zich er achter. Zij hielpen Obama en de Democraten aan een meerderheid, omdat ze dat minder erg vonden dan het alternatief: drastische belastingverhogingen en harde bezuinigingen (ook op defensie) die automatisch zouden ingaan (de veel besproken zogenoemde ‘begrotingsafgrond’) als er op 1 januari geen akkoord was.

Maar nog altijd 151 Republikeinen, dus bijna twee keer zoveel, stemden tegen. Zij gaven dus de voorkeur aan de afgrond – met mogelijk fatale gevolgen voor het prille economisch herstel – boven het compromis. Onder hen was de tweede man van de Republikeinen in het Huis, de invloedrijke Eric Cantor. In de Senaat had onder meer Marco Rubio uit Florida, van wie verwacht wordt dat hij zich kandidaat zal stellen voor de presidentsverkiezingen van 2016, tegen gestemd.

De verdeeldheid bij de Republikeinen is dus groot. En in het Huis van Afgevaardigden zet de Tea Party met haar uitgesproken anti-belastingprogramma nog altijd de toon onder de Republikeinen.

Dat brengt John Boehner in een lastig parket. Vandaag treedt het Congres voor het eerst aan in de samenstelling die de verkiezingen van 6 november hebben opgeleverd. In het Huis van Afgevaardigden hebben de Republikeinen nog steeds de meerderheid, ook al is die iets geslonken. Boehner hoopt opnieuw gekozen te worden tot voorzitter van het Huis, en naar verwachting zal hem dat ook wel lukken. Maar een deel van de Republikeinen zal tegen hem stemmen. Zijn positie is de afgelopen weken verzwakt. En het heeft veel kwaad bloed gezet dat hij deze week het begrotingscompromis in stemming bracht, ook al was een meerderheid van zijn partijgenoten tegen. Zelf stemde hij voor.

Nog meer woede, nu van andere partijgenoten, haalde Boehner zich gisteren op de hals, toen bleek dat hij zijn toezegging niet was nagekomen om een financieel hulppakket in stemming te brengen voor de regio in het noordoosten die eind oktober zwaar werd getroffen door de orkaan Sandy. Het miljardenpakket zal nu door het nieuwe Congres in behandeling genomen moeten worden.

De populaire gouverneur van New Jersey, de Republikein Chris Christie, gaf op een persconferentie zijn woede over deze vertraging de vrije loop. „Dat onschuldige slachtoffers nu langer moeten lijden is de schuld van maar één groep: de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de voorzitter, John Boehner”, donderde hij. Dit is precies de reden waarom „het Amerikaanse volk het Congres haat”, aldus Christie.

Dat was een harde aanval op de eigen partij. Maar wel vervat – en bijzonder slim – in de taal van de radicalen. Want haat tegen het Congres, en haat tegen Washington, is precies wat de Tea Party en haar aanhang drijft.

    • Juurd Eijsvoogel