Zoveelste Scandi-thriller: eigenlijk is het wel mooi zo

The Hypnotist. Regie: Lasse Hallström. Met: Tobias Zilliacus, Mikael Persbrandt, Lena Olin, Helena af Sandeberg. *

Zijn er fictieve politie-inspecteurs die niet gedreven en getormenteerd zijn? Wie veel detective- en politieseries kijkt, zou denken van niet.

Ook in de verfilming van de Zweedse thriller The Hypnotist voldoet inspecteur Joona Linna in alle opzichten aan het stereotype dat al decennialang zijn opwachting maakt in de populaire cultuur. Obsessief, fanatiek, monomaan, tikje eigenaardig, eenzaam, sociaal wat onhandig en met een trauma dat vroeg of laat onthuld wordt. Een trauma dat tegelijkertijd het verdriet achter de ogen én het grenzeloze fanatisme moet verklaren.

In het boek Hypnose van Lars Kepler, dat aan de basis van The Hypnotist stond, heeft Linna nog ergens een vriendin maar zij is in de verfilming weggelaten. Een betekenisvolle wijziging, want zo komt de figuur van Linna nog dichter te staan bij het archetype (lees: cliché) van de solitair opererende, eigenzinnige inspecteur.

Achter de naam Lars Kepler gaat het echtpaar Alexandra Coelho Ahndoril en Alexander Ahndoril schuil. In interviews gaven zij aan enorme filmliefhebbers te zijn en minimaal één film per dag te zien. Hun filmliefde was ook de reden dat zij besloten thrillers te gaan schrijven. Zij vielen met de neuzen in de boter, hun eerste boek Hypnose verscheen op het hoogtepunt van alle aandacht voor Scandinavische thrillers, met name de Millennium-trilogie van Stieg Larsson. Lars Kepler werd onthaald als de nieuwe Larsson en op al hun boeken met Joona Linna als hoofdpersoon – er staan er acht in de planning – is een optie voor verfilming genomen.

The Hypnotist is de eerste. De film werd geregisseerd door Lasse Hallström, de Zweedse regisseur die al 25 jaar in Hollywood werkt en er suikerzoete films als Chocolat, Dear John en Salmon Fishing in the Yemen maakte. Voor The Hypnotist keerde hij terug naar zijn vaderland.

De film begint veelbelovend, met rustige vanuit de lucht gemaakte opnames van de omgeving waar de handeling zich afspeelt. Hallström bouwt alles zorgvuldig op, personages worden pakkend geïntroduceerd en hij schrikt er niet voor terug om de moord op een familie in al zijn gruwelijke details te tonen.

Toch gaat het op een gegeven moment enorm mis. Het zijn de momenten waarop het verhaal niet meer aan de basisregels voldoet die ook voor thrillers gelden: geloofwaardigheid van zowel actie als psychologie van de personages. En dan keert ook het licht zeurende gevoel terug dat Linna een gemakzuchtige samenvoeging is van vele andere politiemannen.

In The Hypnotist speelt ook Lena Olin, de vrouw van de regisseur. Als zij te zien is, wordt het beeld omfloerst. De al wat oudere Olin krijgt van haar echtgenoot de soft-focus glamourbehandeling. Heel aandoenlijk natuurlijk, maar wat moet dat in een film die bedoeld is als rauwe thriller? En laat Olin nou ook net in die scènes spelen die in het geheel niet overtuigen. Als haar kind ontvoerd is, schreeuwt zij wanhopig tegen twee politieagenten dat ze iets moeten doen en niet alleen maar kranten moeten lezen en koffie drinken. Het is een wat potsierlijke en ongeloofwaardige scène, want denkt een beschaafde vrouw, zelfs als ze net slecht nieuws heeft gehoord, nu echt dat de politie helemaal niets doet bij een misdaad? Bovendien heeft ze op dat moment Joona Linna al ontmoet, de superspeurder die alles wel zal oplossen.

The Hypnotist bevestigt gedachten die je maar beter niet kunt uitspreken tegen de vele fans van de Scandi-thriller: al die Scandinavische thrillers (boeken, films en tv-series) zijn eigenlijk helemaal niet zo goed. Ze lijken ook allemaal erg op elkaar met hun ontkleurde, grauwe uiterlijk, zodat het altijd ijselijk blauw is en nacht lijkt, en hun bezeten hoofdpersonen.

Vooral de bioscoopverfilmingen van al die boeken vallen tegen, zoals de Millennium-trilogie en de op Jens Lapidus’ Snel geld gebaseerde film lieten zien. Het is een rijtje waar The Hypnotist zo bij kan. Het is een tweederangsthriller die mee lijkt te liften op de populariteit van alles wat uit Scandinavië komt. The Hypnotist hoort eigenlijk niet in de bioscoop thuis. Rechtstreeks naar dvd was beter geweest.

    • André Waardenburg