Voornemen

Met Kerst ben ik in Berlijn. Het is rustig. We hebben tijd om rond te sjokken en bratwurst of döner kebab te eten. Het valt ons op dat Berlijnse dönerzaken geen knoflooksaus serveren. Vier dagen trekken we, eerst over spekgladde bevroren straten en vervolgens door de regen, van kerstmarkten naar musea.

We zijn op weg naar het Deutsches Historisches Museum. Daarvoor hebben we door het besneeuwde Holocaust Monument gelopen. Tussen de grijze betonblokken is het stil. In sommige van de blokken zitten grote barsten, een paar zijn er verzakt, maar ruim tweeduizend staan kaarsrecht overeind. We zeggen niets. We zijn overdonderd.

In het DHM, aan de boulevard Unter den Linden, waar in de jaren ’30 en ’40 hakenkruisvlaggen hingen, dolen we bijna drie uur rond door de Duitse geschiedenis. We starten bij de Late Oudheid, staan stil bij de Middeleeuwen, duiken de Renaissance in en komen via de Eerste Wereldoorlog uit bij de bangmakend logische opkomst van de NSDAP.

Aan een muur hangen beschilderde pamfletten met waarschuwingen van kunstenaars en politieke tegenstanders. Verderop wordt er een stukje uit Der ewige Jude vertoond, een nationaal-socialistische propagandafilm uit 1940. Het is aangrijpend om te zien hoe stukje bij beetje boze, gekwetste en gefrustreerde mannen met gekke snorren en vreemde kapsels de mensheid naar haar grootste misdaad hebben geleid.

Het is doodeng.

De laatste vleugel van het museum, waar de oorlogsjaren en de wederopbouw worden belicht, doorkruis ik in hoog tempo met kippenvel op mijn armen. Als we het museum uitlopen, hebben we allebei zin om bij te komen in onze hotelkamer. Daar klapt mijn vriendin haar laptop open: „Even het nieuws uit Nederland kijken.” Het journaal opent met een fragment uit een interview met Geert Wilders. De PVV-leider verklapt daarin wat zijn goede voornemen voor het nieuwe jaar is: het bestrijden van de ziekte die islam heet.

En ik kan er niets aan doen, maar onwillekeurig dringt zich de Wet van Godwin aan me op. Ik denk aan de pamfletten in het DHM, aan de film die ze er draaien, aan de snorren en kapsels. Aan de kreten en oneliners die zoveel jaar later blijven echoën door de tijd. „Sommige mensen nemen zich voor in het nieuwe jaar te stoppen met roken”, mompel ik. Maar dat vindt Geert vast een heel gek idee. Dan maar iets proberen wat redelijk en haalbaar klinkt.

    • Sadettin Kirmiziyüz