TV-komiek ‘beledigt’ president Morsi

Een komiek dreigt te worden vervolgd wegens belediging van de Egyptische president. Hij is een van een reeks.

Tv-komiek Bassem Youssef Foto AP

Bassem Youssef, de tv-komiek die bekend staat als de ‘Egyptische Jon Stewart’, is goed op weg om een testcase te worden voor de vrijheid van meningsuiting in het nieuwe Egypte. Op nieuwjaarsdag beval Egyptes openbaar aanklager een onderzoek tegen Youssef wegens belediging van president Mohammed Morsi, nadat een advocaat een klacht tegen hem had ingediend.

De 38-jarige Youssef is een hartchirurg die tijdens zijn studies in de Verenigde Staten in de ban raakte van Stewarts ‘The Daily Show’. Toen de val van president Mubarak in 2011 een nieuw tijdperk van vrijheid inluidde, kwam Youssef met een eigen versie van de Daily Show op YouTube. Toen dat een succes bleek, werd de show opgepikt door de Egyptische satellietzender CBC. Vorig jaar was Youssef zelf te gast bij Stewart.

Net als Stewart combineert Youssef humor met de ernstige onderwerpen van de dag, en in Egypte is dat steeds meer de toenemende invloed van de religie. Vooral de radicale sjeiks moeten het daarbij vaak ontgelden.

Omgekeerd is Youssef het mikpunt geworden van de radicale tv-predikers in hun eigen tv-programma’s.

In een recente uitzending werd Youssef even heel ernstig toen hij de beledigingen en bedreigingen aan zijn adres aankaartte. „Zij zien ons niet als moslims of christenen”, zei Youssef. „Zij zien ons als ketters, vijanden van God. En dus verdienen wij niet beter dan beledigd en vernederd te worden, en als het zo doorgaat geslagen, gefolterd en gedood. Dit is allemaal halal (toegestaan).”

Youssef had een boodschap voor al wie zegt dat hij toch ook niet aardig is voor de religieuze geleerden. „Het is heel simpel”, aldus Youssef. „Net zoals jullie ons niet beschouwen als moslims, zo beschouwen wij jullie ook niet als sjeiks of ulema’s.”

De klacht tegen Youssef gaat niet over de religie, wel over belediging van de president. Maar het is de zoveelste op een rij waarin acteurs, journalisten, activisten en politici zijn aangeklaagd wegens belediging van president of religie. Een blogger in Opper-Egypte kreeg zes jaar cel omdat hij op Facebook de draak had gestoken met de religie en Morsi.

Anderzijds zijn klachten tegen de bekende acteur Adel Imam wegens godslastering, of tegen de actrice Elham Shahin wegens ontucht door de rechters afgevoerd. Shahin keerde zich tegen de tv-prediker die haar had aangeklaagd: hij kreeg een jaar cel voorwaardelijk wegens laster.

De nieuwe grondwet bevat echter een passage die het beledigen van individuen en de profeten expliciet verbiedt. Mensenrechtenactivisten vrezen dat dit een vrijbrief is voor het beperken van de vrijheid van meningsuiting in Egypte.

Centraal in de klacht tegen Youssef staat een tafereel waarin hij een kussen met een portret van Morsi tegen zijn boezem drukt. Dat is een verwijzing naar Morsi’s toespraken waarin hij de Egyptenaren altijd oproept om meer van elkaar (en hem) te houden. Youssef heeft op Twitter gereageerd met de vraag of Morsi zijn handtekening op het kussen zou willen zetten.

    • Gert Van Langendonck