Naar het volgende ravijn

De wereld kan weer ademhalen: afgelopen nacht is in Washington voorkomen dat de Amerikaanse economie in een vrije val zou raken. Na de Senaat stemde ook het Huis van Afgevaardigden in meerderheid in met onder meer een verhoging van de belastingen voor inkomens boven 450.000 dollar en het aflopen van een belastingverlaging voor lagere inkomens. Het automatisch intreden van nog heviger lastenverhogingen en draconische bezuinigingen – de erfenis van een in 2011 gesloten compromis tussen Democraten en Republikeinen – is daarmee voorlopig afgewend. Maar deze zege voor Obama is voorlopig.

Over de aard van de te treffen bezuinigingen wacht een tweede confrontatie. Die valt samen met een andere deadline: de Amerikaanse staatsschuld bereikte volgens het ministerie van Financiën op 31 december een plafond waarboven toestemming van het Congres nodig is om te mogen lenen. De Staat zingt het op reserves nog een maand of twee uit, maar daarna wacht een nieuwe veldslag. In 2011 werd dit schuldplafond ook al bereikt. Toen werd de zaak vooruitgeschoven naar eind 2012: het ‘fiscal cliff’ dat nu voor zo veel ophef zorgt.

Er was destijds sprake van het uitstel van de besluitvorming tot na de presidentsverkiezingen van vorig jaar november. De afspraak van vannacht komt neer op nieuw uitstel, al lijken de belastingmaatregelen wel definitief. En het heeft er alle schijn van dat de rechterflank van de Republikeinen straks, bij de confrontatie over het schuldplafond en bezuinigingsmaatregelen, alsnog zijn gram wil halen. De voorzitter van het Huis, John Boehner, en de voormalige vicepresidentskandidaat Paul Ryan hebben vannacht vóór gestemd,maar de nummers twee en drie, Eric Cantor en Kevin McCarthy, stemden tegen. Dat zij niet te boek willen staan als politici die vóór een belastingverhoging hebben gestemd, zegt veel over hun toekomstige politieke ambities.

De vraag blijft of het zo ver had moeten komen. Dat het politieke vakmanschap van vicepresident Joe Biden nodig was om op het laatste moment samen met de Republikeinse voorman in de Senaat, Mitch McConnell, de zaak vlot te trekken, wekt de indruk dat president Obama als onderhandelaar tekortschiet.

Het beeld van immer redelijke Democraten versus altijd onbuigzame Republikeinen, dat in Europa lijkt te overheersen, is wat dat betreft aan revisie toe. Obama moet, straks in de herkansing, meer staatsmanschap laten zien.

Het alternatief is dat er in de eerstvolgende maanden nog meer bange momenten komen. Dat is niet alleen slecht voor de VS, maar voor de hele wereldeconomie.