Mag je grappen maken over Morsi? De ‘Egyptische Jon Stewart’ ligt onder vuur

Bassem Youssef te gast bij The Daily Show van Jon Stewart, in juni vorig jaar. Screenshot Comedy Central / The Daily Show

Wat kun je wel en niet zeggen in het Egypte van Morsi? Hoe ver reikt de vrijheid van meningsuiting? Die vraag lijkt beantwoord te worden nu er een aanklacht ligt tegen Bassem Youssef, de ‘Egyptische Jon Stewart’, die grappen maakt over de president en de islam.

Youssef is een 38-jarige hartchirurg die studeerde in de VS en daar onder de indruk raakte van Jon Stewart, de komiek die in zijn Daily Show de serieuze, vaak politieke nieuwsonderwerpen aanvult met humor en satire. Zoals toen hij de Republikeinse kandidaat Herman Cain tijdens de voorverkiezingen aanpakte na een blunder:

Toen Egypte na de val van Mubarak begin 2011 een nieuw tijdperk in ging, besloot Youssef zijn eigen show op te zetten. Hij nam zijn programma thuis op en zette het op YouTube, waar het al snel erg populair werd. Hij was zelfs te gast bij zijn grote voorbeeld:

Televisiezender CBC toonde interesse en sinds afgelopen november is El Barnameg (‘De show’) daar elke vrijdagavond te zien. Youssef neemt nu op in een studio, met live publiek - een unicum in Egypte.

De eerste aflevering bij CBC:

Maar Egypte is geen Amerika. Hoe ver kan Youssef gaan met grappen over het geloof, president Morsi en zijn omstreden grondwet? Gisteren beval de openbaar aanklager een onderzoek tegen hem wegens belediging en “ondermijnen van het gezag” van Morsi, nadat een advocaat een klacht tegen hem had ingediend. Centraal staat een moment waarbij Youssef een kussen met een afbeelding van Morsi gebruikte om de spot met hem te drijven. Er staat een erg kort stukje van op YouTube:

De ‘Jon Stewart van Egypte’ is niet de enige die te maken krijgt met de grillen van de nieuwe machthebbers: in de afgelopen maanden zijn er meerdere acteurs, journalisten, activisten en politici aangeklaagd. Een blogger in Opper-Egypte kreeg zes jaar cel omdat hij op Facebook de draak had gestoken met de religie en Morsi. De nieuwe, omstreden grondwet (die vorige week werd goedgekeurd) bevat een passage die het beledigen van individuen en de profeten expliciet verbiedt. Gevreesd wordt dat die gebruikt wordt voor het beperken van de vrijheid van meningsuiting.