Een gulle nieuwjaarsreceptie Wie durft nog?

Ophef over de kosten van de lokale nieuwjaarsrecepties is zo langzamerhand een eindejaarstraditie op zichzelf geworden. Veel gemeentes bezuinigen nu. De gasten mogen proosten met jus d’orange of bier, niet meer met prosecco. Maar in Groningen pikken ze het niet.

Proosten op dit nieuwe jaar wordt in de Overijsselse gemeente Olst-Wijhe een karige aangelegenheid. Champagne en prosecco staan niet meer op het menu. De welkomstdrank op de nieuwjaarsreceptie volgende week: jus d’orange – en hoogstens wijn of bier. Olst-Wijhe huurt ook geen externe locatie af, maar viert feest op Raadhuisplein 1. En als de receptiebezoekers gaan dansen, dan doen zij dat niet op live muziek: de gemeente engageert dit jaar geen band.

Olst-Wijhe is een van de vele Nederlandse gemeenten die dit jaar minder geld spenderen aan hun nieuwjaarsrecepties. Opsmuk verdwijnt, ze houden het sober. Dure recepties passen niet bij de economische malaise, daarom zien de gemeenten af van speciaal gedrukte uitnodigingen, muziekoptredens en champagne. Hier en daar serveren de ambtenaren zelf de hapjes.

Ophef over dure nieuwjaarsrecepties lijkt de laatste crisisjaren een eindejaarstraditie op zichzelf te zijn geworden. De lokale PVV-afdelingen in Almere en Den Haag boycotten de afgelopen jaren de „elitaire” gemeenterecepties vanwege de hoge kosten – circa 60.000 euro in Almere en 150.000 in Den Haag. In Arnhem ontstond in 2011 rumoer over de nieuwjaarsreceptie à 50.000 euro. Uit protest tegen die kosten collecteerde de lokale SP bij de vorige receptie voor de voedselbank.

De Amsterdamse burgemeester Van der Laan was de protesten voor. Hij schrapte de traditionele receptie in het Concertgebouw al in 2011 – en bespaart sindsdien jaarlijks 150.000 euro. Andere gemeenten, zoals Lelystad en Middelburg, halveerden vorig jaar hun feestbudget.

Steeds meer gemeenten volgen dat voorbeeld. Olst-Wijhe is dit jaar 4.500 euro kwijt in plaats van 8.500. Harlingen hoopt 2.500 euro uit te geven in plaats van 7.500 euro. „Het wordt geen feest met toneel en muziek, maar alleen een receptie”, zegt een gemeentewoordvoerder. Vlissingen halveert het budget, ook tot 2.500 euro. Vlissingse ambtenaren hebben zelf aangeboden om mee te helpen met het inschenken van drankjes. De burgemeester doet mee.

Ook Arnhem is om. Eind 2010 liet de gemeente nog weten dat de receptie een belangrijke gelegenheid is om „de mensen die zich inzetten voor de stad te bedanken”. De kosten bleven hangen op een halve ton. Eén crisisjaar later concludeerde de gemeente dat de catering 4.000 euro goedkoper kon. Nog een slecht jaar verder is de stemming radicaal anders: onlangs besloot het Arnhemse college dat de nieuwjaarsreceptie „in deze economisch moeilijke tijden” maximaal 25.000 euro mag kosten, met ingang van 2014. Vanaf dat jaar zal Arnhem zijn inwoners weliswaar nog steeds bedanken, maar waarschijnlijk niet meer in de Eusebiuskerk, want die rekent 21.500 euro huur. En Het Gelders Orkest moet vrezen voor het mislopen van de traditionele nieuwjaarsinkomsten, tenzij het op de receptie wil spelen voor minder dan 11.000 euro.

Het volledig afblazen van de receptie, à la Amsterdam, vindt ook navolging. Breda ziet in 2013 voor het eerst af van een nieuwjaarsreceptie, en bespaart 25.000 euro. Ook Groningen heeft zijn feest geannuleerd, daarmee bezuinigt de stad een ton. Dat bedrag voor een receptie noemde Groningen een jaar geleden nog „gerechtvaardigd” om te laten zien „dat wij het contact met de burger ontzettend belangrijk vinden”. Een nieuw college, dit najaar aangetreden, denkt daar anders over. De veertigste editie van het traditionele nieuwjaarsfeest gaat niet door.

In Groningen blijkt dat het schrappen van de receptie niet altijd kan rekenen op de goedkeuring van het volk. Sterker, de woede was groot, de afgelopen maanden. Voor veel Groningers is de nieuwjaarsreceptie niet een eliteparty, maar een feest van de bevolking. Drie- tot vierduizend burgers waren op de avond van 1 januari steevast welkom in de Oosterpoort, waar lokale muzikanten en prominenten op het toneel verschenen. Er was in Groningen sprake van een omgekeerde nieuwjaarsophef: niet over de gemeente die feestviert ten koste van het volk, maar de gemeente die het volk zijn feest afpakt. Een gemeente bovendien, die de financiële nood aan zichzelf te danken heeft, zegt ‘nachtburgemeester’ Chris Garrit, bruggenbouwer tussen het Groninger uitgaansleven en de gemeente. „Groningen heeft de receptie zogenaamd geschrapt vanwege de economische situatie. Maar de echte oorzaak is wanbeleid.” Garrit memoreert het fiasco van de regiotram: dat plan heeft de gemeente 40 miljoen euro gekost, maar de tram zal er niet komen. „Van dat geld hadden we de nieuwjaarsreceptie vierhonderd jaar lang kunnen betalen.”

Burgemeester van Groningen Peter Rehwinkel (PvdA) snapt dat het schrappen van de receptie tot protest heeft geleid. „Hier was het geen feest van hotemetoten.” Maar, benadrukt Rehwinkel, de gemeente moet tientallen miljoenen euro’s bezuinigen, op een begroting van 840 miljoen. Zet het schrappen van een kostenpost van 100.000 euro dan eigenlijk wel zoden aan de dijk? Ja, zegt hij. „Ook zulke bedragen helpen. De economische situatie is nog weer somberder dan een jaar geleden. We kunnen het ons niet langer veroorloven om de kleine beetjes over te slaan.”

Zijn nachtcollega Garrit heeft – bij gebrek aan een officiële receptie – gisteravond zelf een nieuwjaarsontvangst georganiseerd. Niet in de Oosterpoort, en voor ‘slechts’ achthonderd Groningers. Maar wel op de avond van 1 januari – zoals gebruikelijk. Het stadsbestuur was uitgenodigd. Eén wethouder ging op die uitnodiging in. Burgemeester Rehwinkel en overige wethouders hadden andere plannen.

    • Ingmar Vriesema