Drie uitdagingen voor Mario Draghi in 2013

De woorden van Mario Draghi bleken genoeg om de eurozone in 2012 bijeen te houden. In 2013 zullen zijn daden duidelijker taal moeten spreken om de breekbare staat van de monetaire unie te kunnen consolideren.

Alleen al de belofte van de president van de Europese Centrale Bank (ECB) om over te zullen gaan tot ‘regelrechte monetaire transacties’ – het onbeperkt opkopen van de staatsobligaties van landen met een zware schuldenlast, die worstelen met een hoge rente – heeft volstaan om de markten te kalmeren. Maar er werd wel een probleem door opgeroepen: een land als Spanje staat nu onder minder grote druk om een beroep te doen op dit soort steun. Toch zijn de Spaanse leenkosten niet genoeg omlaag gekomen, zodat ze de economie nog steeds schade toebrengen. Het is Draghi’s taak Madrid ervan te overtuigen een interventie van de ECB te aanvaarden. Maar zelfs als dat lukt zijn nog niet alle problemen verleden tijd. Hij zal ervoor moeten zorgen dat Madrid de hervormingen niet op de lange baan schuift. En hoe zullen de Noord-Europese landen reageren als de obligatie-aankopen een enorme vlucht nemen?

De tweede uitdaging voor Draghi is het in het leven roepen van één gezamenlijke toezichthouder voor de banken van de eurozone. Deze moet in 2014 volledig operationeel zijn, onder het algemeen gezag van de ECB. De toezichthouder zal de gevestigde belangen in de verschillende landen moeten overwinnen en problemen moeten zien aankomen. Draghi moet zorgen voor een strikte scheiding tussen de nieuwe instelling en de bestuurslichamen van de ECB, en garanderen dat zorgen over het bankenstelsel het vaststellen van het rentepeil niet zullen beïnvloeden. En de geloofwaardigheid en het gezag van de nieuwe toezichthouder over de zeventien verschillende nationale toezichthouders moeten verzekeren. Geen gemakkelijke taak.

In de laatste plaats moet Draghi laten zien dat hij meer kan doen voor het aanjagen van de groei dan het louter herhalen van de boodschap dat bezuinigingen en ‘structurele hervormingen’ genoeg zijn. De economie van de Europese Unie stagneert nog, alle lidstaten kampen met hoge werkloosheid en een kredietcrisis. Draghi kan onder druk komen te staan om drastischer actie te ondernemen, bijvoorbeeld door de banken in de periferie van Europa te voorzien van goedkope leningen met een extreem lange looptijd of de maatregelen zodanig vorm te geven dat de kredieten naar kleine en middelgrote bedrijven vloeien. Als hij de rente nog verder zal hebben verlaagd, wat onvermijdelijk lijkt, kan de druk toenemen om controversiëlere stappen te zetten, zoals het bijdrukken van geld of het ‘negatief’ maken van de depositorente. Dit zou kunnen leiden tot verdeeldheid in de bestuursraad van de ECB. Draghi zal misschien eerst willen afwachten hoe het opkopen van staatsobligaties werkt – wat hem weer zal terugbrengen bij probleem nummer één.

Breakingviews is een dagelijks financieel commentaar uit het buitenland. Vertaling Menno Grootveld.

    • Neil Unmack