Doe niet zo moeilijk over dat zoenen

Er wordt weer heel wat afgezoend op de eerste dagen van het nieuwe jaar. Ook op je werk. Dat leidt tot irritatie bij sommigen. Zoenen op de werkvloer, hoort dat eigenlijk wel?

Man in parrot outfit with co worker --- Image by © Nick Dolding/cultura/Corbis © Nick Dolding/cultura/Corbis

Drie zoenen. Je loopt met gestrekte armen op elkaar af, glimlacht breed en kiest – lippen getuit – per ongeluk allebei voor dezelfde wangkant. Bijna wordt het een zoen op de mond. Een fiasco dat nog maar net wordt afgewend als beiden corrigeren, op tijd, maar synchroon. Gevolg: de zoenschermutseling herhaalt zich nog eens, maar dan op de andere wang. De hele affaire eindigt in gegeneerd gegrinnik en een nieuwe, overdreven geanimeerde poging. Smak!

Zoenen kan lastig zijn. Helemaal op de werkvloer.

Om negen uur ’s ochtends de koffieadem van je minst favoriete collega op je wang voelen dampen. De holle klik van brillenglazen die elkaar raken. En hoeveel moeten het er dan zijn? Drie zoenen? Eén? Geen?

Er zit weer een hoop gezoen aan te komen. Vandaag in het bijzonder, natuurlijk. Nieuwjaarswensen mogen officieel tot Drie Koningen, 6 januari, worden uitgedeeld – maar reken maar dat er collega’s zijn die tot halverwege de maand beste wensen blijven rondslingeren alsof het pepernoten zijn. Mét bijbehorende drie zoenen.

De klassieke etiquetteboeken winden er geen doekjes om: dat hóórt niet. Men geeft elkaar maar gewoon de hand, schrijft Reinildis van Ditzhuyzen in het standaardwerk De Dikke Ditz. Hoe hoort het eigenlijk?. En helemaal op de werkvloer.

Niet meer van deze tijd, vindt etiquettekenner Anouk van Eekelen dat. Regels over wel of niet zoenen zijn er helemaal niet, zegt ze. „En dat maakt het nou juist zo lastig.”

De gouden regel, van elke etiquette is: voorkom dat de ander zich ongemakkelijk voelt. Pas je dus aan. Van Eekelen: „Als iemand enthousiast op je afkomt om je drie zoenen te geven en je wijst hem af, dan geef je hem een ongemakkelijk gevoel. En andersom ook: als je zelf met je armen wijd aan het rondrennen bent om iedereen maar te kussen, kan het voor mensen ook onprettig zijn.”

Het advies zweeft dus ergens tussen: storm niet een vergadering binnen om iedereen om de hals te vallen, maar zet het ook niet op een lopen als iemand jou wél probeert te zoenen.

„Laat het afhangen van de hiërarchie”, tipt Lilian Woltering, trainer op het gebied van omgangsvormen. De baas, de klant, de oudere, of anders: de vrouw – laat diegene aangeven of er gezoend gaat worden of niet. „Al kan ook dat een spannende psychologische situatie opleveren. Het is een kwestie van seconden: iemand moet de eerste move maken. Probeer je gewoon in te houden tot je meerdere duidelijk maakt wat hij of zij van plan is. Dan zit je nooit verkeerd.”

Maar het punt kan gevoelig liggen. „Een nationale plaag”, vindt Dolph Kohnstamm, hoogleraar Ontwikkelingspsychologie, wat hij de ‘Brabantse drieklapper’ noemt: drie zoenen op twee wangen. „Oppervlakkig en nietszeggend kussen is een epidemie, een recente ontwikkeling. Maar ja, dat zegt iemand van 75.” Een aantal jaar geleden voerde Kohnstamm er nog actief campagne tegen. Voor aperte zoenhaters als hij liet hij buttons maken met daarop teksten als ‘Ik zoen niet’ of ‘Ik geef een hand’. Hij verkocht ze bij duizenden.

Ontzettend overdreven, vindt Van Eekelen. „Sommige mensen doen er zo flauw over. Die vinden het vreselijk en maken er een gigantisch punt van. Dan denk ik: jeetje, waar hebben we het nou over? Ik ben van de praktische etiquette. Gooi die wangen tegen elkaar en geef gewoon een zoen in de lucht.”

En als je ook dat écht niet wilt, dan is een button ook niet nodig. Krijg je al rillingen bij de gedachte dat een collega je bij de koffieautomaat in de flank besluipt met een angstaanjagend welgemeend „Gelukkig Nieuwjaar!”, gesloten ogen en getuite lippen? Dan moet je gewoon je poot stijf houden. Of liever: je arm. „Je hóeft niet te zoenen. Steek je rechterarm gestrekt uit, met open hand”, zegt Woltering. „Dan is het signaal duidelijk: ze mogen je een hand geven en that’s it.” Bovendien: op die manier komt er überhaupt niemand dicht genoeg bij je in de buurt om je die drie zoenen door de strot te duwen.