Opinie

De schuldsanering gaat nu echt beginnen: wie krijgt het bonnetje?

Dan Loeb besloot afgelopen zomer wat geld op rood te zetten. Niet in het casino, maar op de beurs. De directeur van het Amerikaanse hedgefonds A-point investeerde in Griekse staatsobligaties. Loeb staat nu bekend als „de man van 500 miljoen dollar”, het bedrag dat hij verdiende met zijn investering. Of was het een gok?

Loeb begon met kopen van Griekse staatsobligaties, nadat ECB-president Mario Draghi eind juli had verklaard dat hij alles zou doen wat nodig was om de euro te redden. Dat was voor Loeb het signaal dat Griekenland niet uit de euro zou stappen. Er werd een nieuw steunpakket voor Griekenland in elkaar gezet. Onderdeel was dat het land eigen obligaties, die door het wantrouwen van beleggers bijna niets meer waard waren, zou gaan terugkopen. De Grieken waren door de oplopende rente op de internationale kapitaalmarkt bijna op de knieën gedwongen, maar nu maakten ze van diezelfde kapitaalmarkt gebruik om de schulden te verkleinen.

Een waagstuk, maar het lukte. De Grieken wilden voor iedere 100 euro die ze ooit hadden geleend, maar 34 euro terugbetalen. Toch was iedereen blij. Griekenland omdat het de schuld reduceerde met ruim 20 miljard. Beleggers omdat ze voor ogenschijnlijk waardeloze, bijna afgeschreven obligaties toch nog wat terugkregen. Het is schuldsanering op zijn best: verliezers voelen zich winnaars.

Kan deze truc worden herhaald? 2013 wordt het jaar dat het betalen van de rekening voor de crisis begint. Centralebankiers hebben geld bijgedrukt en overheden moesten door tegenvallende inkomsten meer geld lenen om de uitgaven te financieren. En er stond nog een rekening open van vóór de crisis, de groei van toen werd ook met geleend geld gefinancierd.

Groei financieren en crisis bestrijden hebben een ding gemeen: het gaat op de pof. Net als de Grieken moeten ook de rest van Europa en de VS nu de rekening betalen.

2013 lijkt goed te beginnen nu politici in de VS het ‘begrotingsravijn’ op het laatste moment lijken te hebben ontweken. De Amerikaanse oplossing lijkt in grote lijnen op de Nederlandse: belastingen omhoog en een overheid die hard gaat bezuinigen. Pijnlijk.

Maar waar in de VS het dieptepunt van de crisis voorbij lijkt, staat Nederland meer ellende te wachten. De werkloosheid blijft stijgen en op de vastgoedmarkt dalen de prijzen voor woningen en kantoren verder, zo is de verwachting. De dalende investeringen in de huizenmarkt zijn volgens het CPB de belangrijkste factor voor de krimp van de economie, die in 2013 wordt geraamd op 0,5 procent.

Voor Nederlanders die in 2013 hun hypotheek niet meer kunnen betalen omdat ze hun baan kwijt zijn, zal de dubbele klap heel hard aankomen. En dat geldt ook voor de banken die hen financierden.

De naam van het eerste slachtoffer van de vastgoedcrisis is al bekend: SNS Reaal. De kans dat de vierde financiële instelling van Nederland in 2013 wordt opgesplitst en doorverkocht is reëel. Maar zullen de nieuwe eigenaren net zo gelukkig zijn als Dan Loeb?

Jan Meeus is chef economie. Chefs van deelredacties schrijven deze weken over belangrijke gebeurtenissen op gebied van sport, kunst, binnenland, politiek, buitenland en economie.