'De hel' dient zich nu aan in Syrië

De partijen in de Syrische oorlog willen niet praten over een politieke oplossing. De hel is het alternatief, volgens bemiddelaar Brahimi.

In Syrië is een nieuw bloedig jaar begonnen. Internationaal bemiddelaar Lakhdar Brahimi waarschuwde begin deze week voor totale ineenstorting van het land en 100.000 doden (bovenop de 45.000 van de afgelopen twee jaar), tenzij nog een politieke oplossing kan worden gevonden.

„Mensen praten over een verdeeld Syrië dat in een aantal kleine staten wordt opgesplitst, zoals Joegoslavië”, zei Brahimi. „Maar dat gaat niet gebeuren. Wat gaat gebeuren is somalisering – krijgsheren”, zei hij in een verwijzing naar de chaos van de afgelopen decennia in Somalië.

Maar aan geen van beide zijden in de oorlog bestaat er ook maar enige bereidheid tot de onderhandelingen die nodig zijn om Brahimi’s oplossing te bereiken: een staakt-het-vuren en een overgangsregering die verkiezingen organiseert. „De hel” dient zich aan als andere landen de oppositie en het regime niet dwingen met elkaar te gaan praten, zei Brahimi.

Rusland en de Verenigde Staten staan in tegenovergestelde kampen, respectievelijk dat van het regime en dat van de oppositie. Maar het maakt waarschijnlijk niet veel uit als ze elkaar zouden vinden op een gemeenschappelijk standpunt. Er is immers evenmin enige aanwijzing dat de oppositie en het regime gevoelig zijn voor internationale druk. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, erkende vorige week zowel dat het Syrische regime de oorlog niet gaat winnen, als dat Moskou geen greep heeft op president Bashar al-Assad.

Alle indicatoren wijzen op het voortduren van de oorlog. De gewapende en de niet-gewapende oppositie zijn ervan overtuigd dat de overwinning nabij is. Die overtuiging vertaalt zich in het standpunt dat onderhandelingen uitgesloten zijn zolang president Assad en de kern van zijn regime niet weg zijn. Er kan alleen worden gepraat met mensen die geen bloed aan hun handen hebben, niet met een leider die zijn leger tegen zijn eigen bevolking inzet.

De weigering van de leider van de nieuwe Syrische oppositiecoalitie, de geestelijke Moaz al-Khatib, om zelfs maar met president Poetin in Moskou over de situatie te komen praten, weerspiegelde de onverzettelijkheid van de oppositie. Rusland moet zijn excuses aanbieden voor zijn inmenging in Syrische aangelegenheden, de bloedbaden door het regime veroordelen en een niet mis te verstane oproep aan het regime richten om af te treden, zei Khatib.

Om enige kans te hebben het regime tot onderhandelingen te bewegen, heeft Brahimi zich er niet over uitgesproken of vertrek van Assad en zijn intimi deel uitmaakt van zijn vredesplan. Maar zelfs dát heeft niet tot concessies in Damascus geleid. Volgens de Libanese krant As-Safir heeft Assad Brahimi meegedeeld van plan te zijn zich kandidaat te stellen in de presidentsverkiezingen in 2014.

Van buitenaf gezien is duidelijk dat wat er over is van het regeringsleger gestaag terrein verliest, maar het is niet uit te sluiten dat Assad nog steeds denkt de oorlog te kunnen overleven. Een andere mogelijkheid is dat hij en de aanhang die hij nog heeft, ervan uitgaan Damascus hoe dan ook niet levend meer te kunnen verlaten, en ervoor kiezen zich dood te vechten.

De oppositie telde gisteren de eerste 136 doden op weg naar Brahimi’s 100.000, aan beide zijden, in Damascus, Hama, Deir es-Zor, Aleppo en talrijke andere steden.

De gewapende oppositie raakt beter geoefend en beter bewapend, met name uit de legerarsenalen die ze verovert. Maar de opstandelingen, hoewel in theorie voor het grootste deel verenigd onder Khatibs oppositiecoalitie, blijven in de praktijk verdeeld – de krijgsheren van de toekomst, voor wie Brahimi begin deze week waarschuwde. Hun aanvoerlijnen, communicatie en soms ook tactiek blijven problematisch.

De troepen die Assad trouw zijn gebleven hebben nog altijd een groot overwicht in zware wapens en beschikken over een monopolie in de lucht. Ze bieden fel verzet tegen oprukkende rebellen. Iran levert nieuwe wapens. Er is nog geen teken van een ophanden zijnde collaps.

De burgers betalen de prijs. De winter is begonnen, en in de steden waar wordt gevochten groeien tekorten aan brandstof en voedsel. Er zijn inmiddels meer dan drie miljoen vluchtelingen en ontheemden en hun aantal groeit snel. Voor hen is de hel allang een feit.