De afgrond is even afgewend

De Senaat in de VS stemde gisteren in met een wet die de ‘begrotingsafgrond’ voorkomt. Het is een overwinning voor de Democraten. Maar de lastige besluiten zijn vooruitgeschoven.

Amsterdam. Na wekenlange moeizame onderhandelingen heeft de Amerikaanse Senaat gisteren een wet aangenomen die op het nippertje moet voorkomen dat alle Amerikanen getroffen worden door bezuinigingen en hogere belastingen.

De onheilspellend betitelde ‘begrotingsafgrond’ lijkt afgewend – voor nu. Het wachten is echter nog op instemming in het Huis van Afgevaardigden. Wanneer het Huis zou gaan stemmen, was nog niet bekend toen deze krant naar de drukker moest.

De doorbraak kwam na hernieuwd overleg tussen vicepresident Joe Biden en de leider van de Republikeinen in de Amerikaanse Senaat, Mitch McConnell. Terwijl de rest van Amerika Oud en Nieuw vierde, stemde de Senaat ’s nachts in met het wetsvoorstel, dat vooral de rijken treft.

Het compromis wordt gezien als een overwinning voor de Democraten. Zonder akkoord zou er een einde komen aan allerlei belastingvoordelen voor de middenklasse en de lagere inkomens. Die voordelen blijven nu gehandhaafd, net als het overgrote deel van het sociale vangnet.

Maar onder Democraten klonk ook gemor. De wet van Biden en McConnell bevat een belastingverhoging voor gezinnen die meer dan 450.000 dollar (zo’n 340.000 euro) per jaar verdienen. Democraten hadden gewild dat de rijkentaks inging vanaf 250.000 dollar.

Deze en andere concessies waren nodig om de steun van de Republikeinen in de Senaat te krijgen. Ook de belasting op grote erfenissen wordt minder sterk opgeschroefd dan de Democraten hadden gewild en de Republikeinen hebben een onmiddellijke verhoging van het schuldenplafond tegengehouden. De regering van president Obama mag daardoor nog geen extra geld lenen voor de overheidsuitgaven. Een kleine overwinning voor de Republikeinen, die straks nieuwe bezuinigingen kunnen koppelen aan het ophogen van het schuldenplafond, nu begrensd op 16,4 biljoen dollar.

Maar de Republikeinse senatoren hebben de grote slag verloren. Tegen de ideologie van hun partij in hebben ze voor het eerst in ruim twintig jaar ingestemd met hogere belastingen. De komende tien jaar moeten Amerikanen 600 miljard dollar extra belastingen afdragen aan de overheid.

De Republikeinen in de andere helft van het Congres, het Huis van Afgevaardigden, zijn standvastiger in hun verzet tegen hogere belastingen. Gisteravond laat, Nederlandse tijd, waren leiders in het Huis van Afgevaardigden het er nog niet over eens of en wanneer ze het wetsvoorstel van Biden en McConnell ter stemming zouden brengen. Mogelijk wordt er een aangepast wetsvoorstel ingediend, met meer bezuinigingen om de Republikeinen tevreden te stellen.

President Obama bestempelde het compromis over het afwenden van de begrotingsafgrond gisteren al tot een succes – ondanks het uitblijven van de instemming van het volledige Congres. Het Witte Huis sprak van „een overwinning voor de middenklasse en de economie”. Volgens een verklaring zullen „miljonairs en miljardairs” een eerlijke bijdrage gaan leveren aan het terugdringen van het tekort op de begroting.

Het leed is echter nog niet geleden. In het akkoord van Biden en McConnell worden een aantal lastige besluiten vooruitgeschoven, zoals de miljardenbezuinigingen op defensie. De knelpunten moeten de komende twee maanden worden opgelost. Zo niet, dan dreigt een nieuwe – minder diepe – afgrond.

In de deadlinecultuur in Washington naderen Democraten en Republikeinen elkaar doorgaans pas op het allerlaatste moment. Om de tegenpartij onder druk te zetten en om aan de eigen kiezers te laten zien dat ze harde onderhandelaars zijn.

Economen hebben positief gereageerd op het compromis van Biden en McConnell. De economie wordt minder hard geraakt dan door de maatregelen van de begrotingsafgrond. De verwachting is nu dat de Amerikaanse economie dit jaar licht zal groeien. Dat is ook positief voor Europa.

De Amerikaanse overheidsfinanciën blijven echter zorgwekkend. De staatsschuld blijft stijgen, ook met de nieuwe rijkentaks. Die trend kan pas gekeerd worden als ook de middenklasse meer belasting gaat betalen én er drastisch wordt bezuinigd, zeggen veel economen.

    • Ykje Vriesinga