'Alles in schema's. Dat is mijn kracht'

In de korte serie vrouwen die taboes doorbraken: Vera Pauw (1963) vertelt hoe ze Nederlands eerste (en enige) vrouwelijke bondscoach werd voor het KNVB vrouwenvoetbal.

„Onlangs zag ik bij een wasmiddelreclame op televisie een voetballend meisje. En ik wéét dat dat mijn werk is. Als ik er niet was geweest zou dat nooit zijn gebeurd, dat maakt me trots.

„Na het overlijden van mijn moeder kreeg ik mijn kindertekeningen weer in handen en ik schrok ervan: Zó gestructureerd! Alles in schema’s. Dat is mijn kracht. Ik weet waar ik heen wil en kan dat stapsgewijs plannen en uitvoeren. Ik denk dat er weinig kinderen zijn bij wie de gezinssamenstelling zo bepalend is geweest voor hun toekomst. Ik ben er een van een drieling: ik heb twee broertjes. En een oudere zus tegen wie ik vreselijk opkeek, maar met wie ik zelden speelde. Tijdens mijn lagere schooltijd groeide ik op zoals jongetjes opgroeien. Ik voetbalde, ik vocht.

„Ik speelde voetbal op straat met jongens, maar mocht niet naar een club. Er was niemand die zei: ‘Laat dat kind meetrainen met de jongens, laat haar toch voetballen.’ En er was gewoon geen club voor meisjes.

„Op mijn dertiende mocht ik met dispensatie van de KNVB bij de senioren, volwassen vrouwen die vaak al kinderen hadden. Toen is het vuur ontstaan waardoor ik me zo heb ingezet om voetballen voor meisjes mogelijk te maken.

„Vanaf de eerste dag op de middelbare school werd duidelijk gemaakt dat een meisje bepaalde dingen niet hoorde te doen. Ik wilde voetballen in de pauze maar de oudere jongens zeiden: ‘Meisjes voetballen niet.’

„Na de pauze hadden we gym en ik liep met de jongens mee zoals ik altijd had gedaan, dat was mijn leefgemeenschap. Er werd geroepen: ‘De meisjeskleedkamer is dáár.’

„Tijdens mijn stageperiode van de Academie voor Lichamelijke Opvoeding heb ik twee jaar bij de KNVB in Zeist gewerkt, zo ben ik bij de KNVB terechtgekomen en uiteindelijk werd ik bondscoach van het Nederlands vrouwenelftal.

„Nadat we de halve finale in het EK hadden gehaald [2010] was ik ineens een soort BN’er en ik heb daar moeite mee gehad. Ik heb altijd hard gewerkt, maar altijd voor ‘De Zaak’. Daar konden ze me ’s nachts voor uit mijn bed bellen. Een hoogtepunt was de Emancipatieprijs van het blad Opzij. Maar ik ben uit een proces gerukt dat nog niet klaar was.

„Een ‘Allochtone Vera Pauw’ bestaat hier helaas niet. Mij werd door een gemeentelijke instantie gevraagd een presentatie te doen over allochtoon meisjesvoetbal en hoe dat zich zou moeten ontwikkelen. Vervolgens was de wereld te klein.

„Ik werd op het matje geroepen bij de KNVB: hoe ik het in mijn hoofd haalde daar in het openbaar iets over te zeggen. De directeur had al eerder tegen me gezegd: ‘Als jij je niet meer met de marketing bemoeit, dan kun jij je met je werk bezighouden.’ Achteraf gezien was dat een signaal om mij monddood te maken. Ondanks positieve resultaten moest ik weg. Op het moment dat conflicten met de KNVB ontstonden merkte ik: een man neemt het nooit op voor een vrouw in een conflict met een andere man. [Vera Pauw was KNVB bondscoach van 2004-2010 - red.]

„Het niveau en de uitstraling van van de eredivisie zijn sterk verbeterd: alle teams spelen in vrouwentenues. Een paar jaar geleden speelden ze nog in van die hobbezakken. Er zijn nu tien nationaleteamspelers met contracten in het buitenland, twee miljoen tv-kijkers bij de halve finale.

„Het Nederlandse vrouwenelftal heeft weer een man als coach. Ik was de eerste en enige vrouwelijke bondscoach van welke teamsport dan ook. Meisjes hebben het recht dezelfde ontwikkelingsmogelijkheden aangeboden te krijgen als jongens! Daar heb ik 25 jaar van mijn leven voor ingezet maar mijn naam wordt zelfs niet meer genoemd. Dat is een wond die nooit dichtgaat.”

Frits Abrahams hervat zijn column op maandag 7 januari.

    • Frank Dam