VS in recessie of toch geen fiscal cliff? Vier scenario’s op een rij

Foto Cagle.com

De Amerikaanse politiek heeft nog één dag om de begrotingsafgrond af te wenden. Als dat niet lukt, gaat automatisch een reeks belastingverhogingen en bezuinigingen in werking. Komt er toch nog een deal of echt niet? Vier scenario’s op een rij.

Omdat de onderhandelingen tussen de Senaatsleiders van de Democraten en Republikeinen gisteravond vastliepen, heerst er in de VS groot pessimisme over de kans dat er nog voor middernacht Amerikaanse tijd een akkoord komt. Overleg tussen vicepresident Biden en de Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell leverde gisteren niets op.

De Republikeinse senator Lindsey Graham twitterde gisteravond na het stuklopen van de onderhandelingen dat hij denkt dat de begrotingsafgrond onvermijdelijk is. En dat terwijl Graham eerder op de dag nog had geschreven dat Obama “gewonnen” had en er een deal zou komen:

Twitter avatar GrahamBlog Lindsey Graham I’m incredibly disappointed we cannot seem to find common ground. I think we’re going over the cliff.

De voortekenen zijn dus niet goed, hoewel de partijen ook vandaag nog zullen proberen tot een akkoord te komen. Komt Amerika in een diepe recessie als er inderdaad geen deal komt? Of vallen de gevolgen mee? Of is er zelfs nog een compromis op het laatste mogelijk mogelijk? Onze VS-correspondent Guus Valk zet vanmiddag in NRC Handelsblad vier scenario’s op een rij.

1. Alsnog overeenstemming: risico’s afgewend. De Democratische en Republikeinse leiders zijn het bijna eens. Het is mogelijk dat ze vandaag hun loopgraven verlaten en de laatste verschillen uitpraten. Zo staat het ervoor in de onderhandelingen: bij de Republikeinen zou een belastingverhoging voor de rijken toch weer bespreekbaar zijn; de Democraten zouden bereid zijn akkoord te gaan met bezuinigingen op sociale voorzieningen. Na de Senaat en het Huis van Afgevaardigden gaat ook president Obama akkoord. De VS ontsnappen aan de ‘fiscal cliff’, het begrotingsravijn.

2. Wel overeenstemming, maar toch niet. Mitch McConnell heeft de rol van Republikeinse onderhandelaar overgenomen van John Boehner. Probleem van McConnell is dat hij minder macht heeft. Hij leidt een minderheid in de Senaat. Als hij akkoord gaat met een compromisvoorstel, moet het akkoord na de Senaat (waar het zeker voldoende steun krijgt) ook door het Huis van Afgevaardigden goedgekeurd worden. Daar kampt zijn partijgenoot Boehner met opstandige Republikeinen die weigeren in te stemmen met iedere belastingverhoging. Eerder al schoten ze een voorstel van Boehner af. De kans dat McConnell meer bereikt dan Boehner is gering. Als het akkoord niet wordt aangenomen door het Huis, dan storten de VS alsnog in het begrotingsravijn.

3. Geen overeenstemming, maar toch wel. Dit scenario is volgens de meeste analisten het meest realistisch. De partijen bereiken geen akkoord en geven elkaar de schuld van de mislukking. Op 1 januari gaan de maatregelen van het begrotingsravijn in, waardoor mensen fors meer belastingen gaan betalen. Democraten en Republikeinen in het Congres zullen hierop via allerlei nieuwe wetten proberen die verhogingen te compenseren. De gedachte is dat zij die zullen uitleggen als belastingverlagingen, waardoor het Congres aan krediet wint bij het Amerikaanse publiek. Op deze manier kunnen ook impopulaire bezuinigingen, zoals op het leger en de gezondheidszorg, voor een groot deel meteen worden teruggedraaid. Voor dit scenario moeten beide partijen na 1 januari wel gaan samenwerken.

4. Geen overeenstemming. Als voor 1 januari geen akkoord wordt gesloten, zal het vertrouwen tussen Democraten en Republikeinen ernstig zijn geschaad. Ook in 2013 wordt samenwerking dan moeilijk. Als het Congres zo besluiteloos blijft als de laatste weken, komt van reparatie van de gevolgen van begrotingsafgrond weinig terecht. Als er niks gebeurt, worden 500 miljard dollar aan belastingverhogingen en 200 miljard aan bezuinigingen van kracht. De komende jaren loopt dit bedrag op tot een mogelijk totaal van 7 biljoen dollar. Dit scenario lijkt niet waarschijnlijk, niemand heeft er immers belang bij. Aan de andere kant: dat was het overschrijden van de deadline van 1 januari ook niet.

Lees vanmiddag in de digitale editie van NRC Handelsblad meer over de onderhandelingen in Washington.

    • Pim van den Dool