Koortsachtig overleg in VS - om 00.00 uur gaapt 'begrotingsravijn'

Mogelijk worden de Amerikaanse politici het voor middernacht nog eens over de begroting 2013. Zo niet dan storten de VS in een ‘fiscal cliff’. Vier scenario’s.

De kans dat een reeks automatische belastingverhogingen en bezuinigingen in de VS nog wordt afgewend voor Nieuwjaarsdag, is uiterst klein geworden. De op één na laatste onderhandelingsdag verstreek gisteren in onmacht en chaos.

Gesprekken tussen president Obama en de Republikeinse leider van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner, leidden opnieuw tot niets. Ook het overleg tussen vicepresident Joe Biden en Republikeins voorzitter van de minderheidsfractie in de Senaat Mitch McConnell liep stuk.

Zonder akkoord worden, als gevolg van een wettelijke afspraak, vanaf morgen alle Amerikanen geraakt door het zogeheten ‘begrotingsravijn’: bezuinigingen en belastingverhogingen. Daardoor raakt de economie waarschijnlijk in recessie, en dat zal wereldwijd gevolgen hebben.

Maar één dag voor de deadline is van alles mogelijk. Het is zelfs denkbaar dat ook zonder afspraken op januari de belastingverhogingen en bezuinigingen niet doorgaan.

1Alsnog overeenstemming: risico’s afgewend. De Democratische en Republikeinse leiders zijn het bijna eens. Het is mogelijk dat ze vandaag hun loopgraven verlaten en de laatste verschillen uitpraten. Zo staat het ervoor in de onderhandelingen: bij de Republikeinen zou een belastingverhoging voor de rijken toch weer bespreekbaar zijn; de Democraten zouden bereid zijn akkoord te gaan met bezuinigingen op sociale voorzieningen. Na de Senaat en het Huis van Afgevaardigden gaat ook president Obama akkoord. De VS ontsnappen aan de ‘fiscal cliff’, het begrotingsravijn.

2Wel overeenstemming, maar toch niet. Mitch McConnell heeft de rol van Republikeinse onderhandelaar overgenomen van John Boehner. Probleem van McConnell is dat hij minder macht heeft. Hij leidt een minderheid in de Senaat. Als hij akkoord gaat met een compromisvoorstel, moet het akkoord na de Senaat (waar het zeker voldoende steun krijgt) ook door het Huis van Afgevaardigden goedgekeurd worden. Daar kampt zijn partijgenoot Boehner met opstandige Republikeinen die weigeren in te stemmen met iedere belastingverhoging. Eerder al schoten ze een voorstel van Boehner af. De kans dat McConnell meer bereikt dan Boehner is gering. Als het akkoord niet wordt aangenomen door het Huis, dan storten de VS alsnog in het begrotingsravijn.

3Geen overeenstemming, maar toch wel. Dit scenario is volgens de meeste analisten het meest realistisch. De partijen bereiken geen akkoord en geven elkaar de schuld van de mislukking. Op 1 januari gaan de maatregelen van het begrotingsravijn in, waardoor mensen fors meer belastingen gaan betalen. Democraten en Republikeinen in het Congres zullen hierop via allerlei nieuwe wetten proberen die verhogingen te compenseren. De gedachte is dat zij die zullen uitleggen als belastingverlagingen, waardoor het Congres aan krediet wint bij het Amerikaanse publiek. Op deze manier kunnen ook impopulaire bezuinigingen, zoals op het leger en de gezondheidszorg, voor een groot deel meteen worden teruggedraaid. Voor dit scenario moeten beide partijen na 1 januari wel gaan samenwerken.

4Geen overeenstemming. Als voor 1 januari geen akkoord wordt gesloten, zal het vertrouwen tussen Democraten en Republikeinen ernstig zijn geschaad. Ook in 2013 wordt samenwerking dan moeilijk. Als het Congres zo besluiteloos blijft als de laatste weken, komt van reparatie van de gevolgen van begrotingsafgrond weinig terecht. Als er niks gebeurt, worden 500 miljard dollar aan belastingverhogingen en 200 miljard aan bezuinigingen van kracht. De komende jaren loopt dit bedrag op tot een mogelijk totaal van 7 biljoen dollar. Dit scenario lijkt niet waarschijnlijk, niemand heeft er immers belang bij. Aan de andere kant: dat was het overschrijden van de deadline van 1 januari ook niet.

Begrotingsravijn: pagina 9

    • Guus Valk