Juiste man, in juiste tijd, op juiste plaats

Arie Haspels tartte de paus. De gynaecoloog vond de morning-afterpil uit en was een uitgesproken voorstander van gezinsplanning.

Zonder de Utrechtse hoogleraar verloskunde en gynaecologie Arie Haspels had het leven van vele jonge stellen er heel anders uitgezien. De afgelopen zondag overleden Haspels is uitvinder van de morning-afterpil. Wie de pil binnen 72 uur na onbeschermde seks innam, kon een zwangerschap afwenden. Haspels, die aan parkinson leed, werd 87 jaar.

„Hij was een stijlvolle dokter met moderne inzichten”, zegt Peter Heintz, emeritus hoogleraar gynaecologische oncologie. Volgens emeritus hoogleraar verloskunde Hein Bruinse was Haspels „de juiste man in de juiste tijd op de juiste plaats”. „Hij vond het belangrijk dat medische missers op gynaecologenvergaderingen werden besproken – hoe moeilijk ook. Alleen zo kon je herhaling volgens hem voorkomen.”

Als gynaecoloog hielp Haspels (toen nog) prinses Beatrix met de geboorte van kroonprins Willem-Alexander. Hij trad veelvuldig op als gynaecoloog van de koninklijke familie.

Haspels was onder meer zendingsarts in Indonesië en werkte later ook in Nigeria. Hij promoveerde in 1961 aan de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift over baarmoederscheuring op Midden-Java. Van 1969 tot en met 1990 was hij hoogleraar in Utrecht.

Haspels was een moedig man, vindt Eylard van Hall, emeritus hoogleraar gynaecologie. „Ik herinner me dat hij eind jaren tachtig op tv zei dat de paus ‘een crimineel’ was. De paus was voor een absoluut verbod op anticonceptie, dus was hij volgens Haspels verantwoordelijk voor de dood van vrouwen die bezweken aan zwangerschapscomplicaties.”

Arie Haspels speelde een belangrijke rol in de vervanging van een zware pil voor een lichtere. Hij promootte zijn denkbeelden ook geregeld op televisie. „Toen er een lichtere pil op de markt kwam, heb ik een jaar lang geprobeerd de huisartsen zover te krijgen dat ze uitsluitend die voorschreven”, zei hij tegen Het Parool, bij zijn afscheid van de Universiteit Utrecht. „Dat hielp niks. Ik merkte dat interviews in Libelle en Margriet wel de juiste uitwerking hadden. De vrouwen gingen er zelf om vragen. Daardoor vond de overstap op de lichte pil in Nederland vijf jaar eerder plaats dan in Duitsland.”

Na zijn afscheid bleef Haspels actief promotor van de pil. Hij wilde die in Afrika inzetten om gezinsplanning mogelijk te maken. Op die manier zou de honger kunnen worden bestreden. Daarnaast werd hij vicevoorzitter van het Flying Doctors Gala.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Juiste man, in juiste tijd, op juiste plaats (31 december, pagina 6) staat dat Arie Haspels koningin Beatrix bijstond bij de bevalling van prins Willem-Alexander. Dit is niet juist. Hij stond Beatrix bij bij de bevalling van prins Constantijn.