Gekoesterde brieven

Een kerstkaart verstuurd dit jaar? Of nog beter: een brief? Over hoe mooi het is om een brief te ontvangen, vertellen vijf schrijvers.

In een notenhouten kistje bewaar ik de brieven die ik niet verstuurde. In het diepst van zijn gedachten is elke schrijver een terrorist die met zijn taalbommen poogt de loop der geschiedenis te veranderen. Chaos, verwarring: ziedaar zijn werkterrein. In de puinhopen vindt hij zijn bouwstenen. Schrijver, zei ik. Ik heb het niet over zo’n literaire taartenbakker die de kers is op zijn eigen pudding.

Voordat het mij vergund was boeken te publiceren, was de brief mijn enige middel om een ander te raken. Raken was niet voldoende. Er moest ook iets onherstelbaars gebeuren. Omwenteling! Meisjes moesten verliefd worden, de vijand moest de angst dun door de broekspijpen lopen, de gewetenloze verraders moesten het zwaard der rechtvaardigheid in hun nek voelen. Het Woord, oorspronkelijk van God, was nu van mij.

Gerard Reve, ten diepste een briefschrijver, bracht zijn levensavond door met het opstellen van ‘doodvonnissen’ aan allerlei figuren zonder wie hij beter af dacht te zijn. Alleen zo, namen en adressen op maagdelijke enveloppen noterend, kon hij kennelijk de vernietigende, herscheppende kracht van zijn taal nog voelen. Hij moest zien wie hij raakte, losse doelen, de wereld was hem te onscherp geworden.

De niet-verstuurde brief is een atavisme geworden in de huidige elektronische communicatie. Niet verstuurde e-mails, concepts in het jargon van Outlook Express, zijn nauwelijks mogelijk, je hebt al op send gedrukt voor je er erg in hebt. Alles komt aan in het internettijdperk. Maar waar de epistolaire papierkrasser de beschikking had over kogels, daar moet de vingervlugge e-mailer het met hagel doen. De ontvanger hoeft maar op delete te drukken en er is nooit iets gebeurd. Mijn notenhouten kistje durf ik niet te openen; ik vrees dat al dat oud zeer en onvervuld verlangen daar alleen heeft liggen wachten om alsnog in mijn eigen gezicht te kunnen exploderen.

    • P.F. Thomése