Frans Hals

Van Vermeer weten we, dankzij de film Girl with a pearl earring, alles over zijn vermeende affaire met zijn model. Van Rembrandt is algemeen bekend dat hij bankroet raakte rond 1656 en zijn hele inboedel moest verkopen. Maar hoe zit het met Frans Hals (ca 1582-1666), de minst bekende van de drie grote schilders uit de Gouden Eeuw? Was hij zo’n lolbroek en gezellige drinkebroer als zijn schilderijen van goedlachse patriciërs met rode konen doen vermoeden?

Het levensverhaal van Frans Hals, die in 2013 in heel Haarlem geëerd wordt omdat het Frans Hals Museum honderd jaar bestaat, leest als een soapopera. De schilder trouwde tweemaal: rond 1610 met Anneke Harmensdochter en in 1617 met Lysbeth Reyniers. Een paar dagen na dat laatste huwelijk werd er al een dochter geboren, Sara, wat duidt op een ‘moetje’. In totaal kreeg Frans Hals vijftien kinderen, en geld om die allemaal te onderhouden was er niet altijd.

Rond 1615 verkeerde Hals in zulke financiële moeilijkheden dat de voedster hem aanklaagde. Dat die geldproblemen veroorzaakt werden door een alcoholverslaving, zoals collega-schilder Arnold Houbraken in 1718 beweerde in De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen, is nooit bewezen.

En zo deden er meer valse geruchten over Hals de ronde. Maar in werkelijkheid was hij een toegewijde vader en gerespecteerd burger. Hij begaf zich in gegoede kringen en opdrachtgevers kwamen van heinde en verre naar Haarlem. Ook werkte hij als restaurateur, als kunsthandelaar en als kunstbelastingexpert voor de stadsbestuurders. Dat Hals in zijn leven meermalen voor de rechtbank moest verschijnen wegens betalingsachterstanden, had volgens zijn biograaf vooral prozaïsche redenen: Hals werd zo oud dat zijn schilderstijl aan het eind van leven niet zo hip meer was.