David Bowie

Mick Jagger en David Bowie hadden samen een hit, Dancing in the street. Mick speelt in de videoclip David van het scherm, hoewel die de mooiste pasjes maakt. Mick kijkt stoer en beweegt hanig in wijde kleren. David probeert ook stoer te kijken, maar beweegt net iets te sierlijk in zijn fladderende trenchcoat. Tegen de rauwe soul en blues in Jaggers stem heeft Bowie met zijn soepele zang geen verweer.

Bijna dertig jaar later lijkt Mick Jagger nog altijd de grotere ster van de twee. Maar hij is steeds krampachtiger wie hij altijd geweest is, terwijl David Bowie zich altijd juist kenmerkt door veranderingen. The Rolling Stones vieren hun vijftigjarig bestaan met een wereldtour waar miljoenen op af komen en waarmee miljoenen worden verdiend. David Bowie viert zijn halve eeuw met een expositie komend voorjaar in het Victoria & Albert Museum in Londen. Dat wijst op twee dingen. Eén: hij is meer cultuur dan entertainment. Twee: Bowie gaat dat straatgevecht tegen Jagger uiteindelijk toch winnen.

David Robert Jones viert op 8 januari zijn 66ste verjaardag. Zijn alter ego David Bowie had met A Space Oddity zijn eerste hit in 1969, rond de tijd van de eerste maanlanding. Op de grote tentoonstelling David Bowie is laat het Victoria & Albert Museum vanaf 23 maart de carrière zien van de grootste transformatiekunstenaar in de popmuziek.

David Bowie is vijf decennia aan het werk maar in slechts één is hij allesoverheersend en de persoon die een tijdvak zijn gezicht geeft. Voor de jaren zeventig was Bowie wat The Beatles waren voor de jaren zestig.

De in 1947 in de buurt van Londen geboren David Jones weet al jong dat hij het podium op moet, alleen nog niet als wat en waarmee. Hij had een traditionele Britse music-hall-entertainer kunnen worden of een mimeartiest, maar eind jaren vijftig is zijn aanraking met rock-’n-roll – de intense showman Little Richard geeft de doorslag – bepalend voor zijn keuze. Jones speelt in diverse stijlen in diverse bandjes en zoekt lang naar de doorbraak die hij in 1969 met het tragische ruimtelied A Space Oddity eindelijk vindt.

Daarna ontwerpt hij de identiteit die definitief zijn naam vestigt als popmuziekkunstenaar: Ziggy Stardust (1972-1973). Op de expositie in Londen zal dit personage – een biseksuele kruising tussen Jezus, Andy Warhol en een superrockster – centraal staan. Van de door Terry Pastors & Brian Ward ontworpen hoes van het album Ziggy Stardust & The Spiders From Mars tot de veelkleurige bodysuites die de Japanse modeontwerper Kansai Yamamoto voor hem maakt.

Ziggy Stardust was het begin van een lange reeks personages, waarin Bowie voor het oog van de wereld transformeert. Na het theatrale afscheid op het podium van Stardust, volgen onder anderen reïncarnaties als roodharige Amerikaanse soulster, als cokesnuivende Thin White Duke, als Berlijnse artrocker en in de jaren tachtig als een herboren frisse popster die met Let’s dance and China girl zijn allergrootste hits heeft. Het baanbrekende avant-garde aspect van zijn muziek, optredens en videoclips heeft hij altijd gekoesterd, zelfs toen hij begin jaren negentig met zijn groep Tin Machine deed alsof hij een pure rockband was. Sinds Bowie in juni 2004 op een optreden in Hamburg hartproblemen kreeg, heeft hij geen tournees meer gedaan en geen albums meer gemaakt.

Vijftig jaar David Bowie is vijftig jaar momentopnamen. Steeds trekt hij aandacht als weer iemand anders. Veel beter dan de greatest-hits-tour zoals de Stones die nu maken, is daarom de expositie in het Victoria & Albert een gelegenheid om alle fasen van de kameleon David Bowie tegelijk te beschouwen en zijn artistieke carrière de verdiende diepte en perspectief te geven.

Victoria & Albert Museum. Londen. 23/3 t/m 28/7. Inl: vam.ac.uk

    • Dirk Limburg