12 gevallen helden van 2012 - wie vielen er van hun voetstuk?

Wat hebben Jimmy Savile, Lance Armstrong, David Petraeus en Bram Moskowicz met elkaar gemeen behalve dat ze man zijn? Ze vielen, nee donderden of kletterden van hun sokkel. Het voetstuk waarop anderen hen in sommige gevallen hadden geplaatst. En dat ging met veel kabaal en rumoer gepaard. Een overzichtje van de meest opvallende zaken.

Illustratie Daan Noppen

Wat hebben Jimmy Savile, Lance Armstrong, David Petraeus en Bram Moszkowicz met elkaar gemeen behalve dat ze man zijn? Ze vielen, nee donderden of kletterden van hun sokkel. Het voetstuk waarop anderen hen in sommige gevallen hadden geplaatst. En dat ging met veel kabaal en rumoer gepaard. Een overzichtje van de meest opvallende zaken.

Hoge bomen vangen veel wind, is een oud gezegde. En daar kunnen onderstaande mensen over meepraten. Het waren stuk voor stuk mensen die jarenlang uitblonken in hun vak. Of die heel hoog in de boom waren geklommen. En die vervolgens zonken als een baksteen, al dan niet door eigen toedoen. 2012 zal voor hen waarschijnlijk ook de boeken ingaan als een memorabel jaar, maar dan niet wegens fijne herinneringen. Wat verder opvalt; vooral in de maand oktober vielen de helden als blaadjes van de bomen.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Voortschrijdend inzicht

Soms duurt het even voordat je tot inzicht komt. Zo ook bij de Duitse president Christian Wulff, die al eind 2011 zwaar onder vuur ligt. Hij zou de deelstaat Nedersaksen hebben misleid over een lening van een half miljoen, en vervolgens hem onwelgevallige publicaties hierover hebben willen voorkomen. De Duitse president zou hebben gedreigd met allerlei rechtszaken. Desondanks zag Wulff rond kerst nog geen enkele reden om af te treden. In het nieuwe jaar kwam hij echter tot bezinning, tot veler opluchting.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Poging tot doofpot

Het jaar is nog maar een paar weken oud als blijkt dat Vestia, de grootste woningcorporatie van Nederland, diep in de financiële problemen zit. De corporatie blijkt veel leningen te hebben afgesloten met derivaten, maar door de lage rente eisen banken meer zekerheid en komen er miljarden tekort. De corporatie moet als gevolg honderden banen schrappen.

Al snel blijkt dat Staal ernstig in gebreke is gebleven en de problemen al die tijd onder de pet probeerde te houden. ING blijkt Staal al in 2009 te hebben gewaarschuwd voor de risico’s en de omvang van de derivatenportefeuille. Maar Staal weigerde te rapporteren of inzage te geven aan externe toezichthouders en onttrok zich daarmee aan controles. Overheidsingrijpen werkte hij tegen. Ook verzwijgt hij lange tijd het dreigende debacle intern.

Staal die in februari “in het belang van Vestia” terugtreedt, krijgt bij vertrek wel 3,5 miljoen euro mee. De oud-topman biedt niet vrijwillig aan in het belang van Vestia om genoegen te nemen met een lager bedrag. Dat salaris wil Vestia inmiddels dan ook terugvorderen. Want ja, salaris krijg je immers voor prestaties.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Geen politicus

Je zou het bijna vergeten omdat het politieke jaar in 2012 nogal tumultueus verliep, maar Job Cohen nam begin dit jaar ook nog afscheid als partijleider van de PvdA. De oud-burgemeester die de moeilijke taak had Wouter Bos op te volgen, blijkt al snel een betere bestuurder te zijn dan een “effectieve” politicus. In debatten in de Kamer houdt hij zich houterig, en met moeite staande. Maar in feite is hij geen partij voor ervaren debaters als Wilders, die hem tijdens zijn Kamerperiode steeds weer op de korrel neemt.

Publicitair komt hij ook niet goed uit de verf. Een onhandig interview in Trouw, waarbij Frans Timmermans een bedenkelijke rol speelt, is de spreekwoordelijke druppel. Cohen gaat (bekijk hier de fotoserie). Gezien zijn voortdurende aanvaringen met Wilders is het niet moeilijk voorstelbaar dat hij met enig leedvermaak zal hebben aanschouwd hoe Wilders nadien in politieke moeilijkheden komt.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Stekker uit het kabinet

Ook het beste paard van stal struikelt wel eens. Zo ook Geert Wilders. De PPV-leider maakte weliswaar grappen over Jolande Sap en haar stekkerdoos, maar hij is nota bene degene die in het voorjaar uiteindelijk de stekker uit de Catshuisonderhandelingen trekt, en daarmee ook uit het kabinet (kijk hier voor de fotoserie).

En dat terwijl een akkoord nabij lijkt; de CPB-berekeningen liggen al klaar. Wilders kan (of wil) de bezuinigingen niet verantwoorden naar de kiezer, stelt hij. Hoe dan ook, voor de andere partijen is het prijsschieten en een koud kunstje om PVV-leider te ontmaskeren als iemand die wegloopt voor zijn verantwoordelijkheid als het erop aankomt.

Is het een inschattingsfout dat hij hiermee denkt weg te komen? Het doorzichtige staaltje politiek opportunisme wordt de kiezers in ieder geval dit keer teveel; de PVV wordt bij de verkiezingen ongenadig afgestraft. Wilders magie lijkt te zijn uitgewerkt; bij het debat over de regeringsverklaring vorige maand voert hij nu eens niet de boventoon. De partijen horen Wilders geamuseerd aan. Maar ook voor hen geldt: nooit je tegenstander onderschatten. Met Wilders weet je het nooit.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Teveel glitter en glamour

Elke Franse president wil als het even kan geschiedenis schrijven, maar Nicolas Sarkozy heeft waarschijnlijk iets anders voor ogen dan de reden waarom hij nu de geschiedenisboekjes ingaat: hij is de eerste zittende Franse president sinds 1981 die in mei niet wordt herverkozen. Zijn rechtse campagne (bekijk hier fotoserie over de campagne) pakt uiteindelijk verkeerd uit, en komt hem zelfs op een tegenstem te staan van de centrumpartij.

Sakozy’s beloften bij zijn aantreden om de werkloosheid flink aan te pakken heeft hij niet waargemaakt. Sterker, vijf jaar later kende het land zelfs meer werklozen, iets dat natuurlijk ook door de crisis wordt veroorzaakt. Maar Sarkozy heeft ook voorstellen gedaan voor belastinghervorming die de rijken bevoordeelt. En zijn glamourachtige gedrag - inclusief vrouw - met luxe vakanties, dure horloges en exorbitante feesten kleven hem aan. De man die zich ooit opwierp als representant van ‘la France qui se lève tôt’, het hardwerkende Frankrijk, is niet meer geloofwaardig.

De ex-president biedt tijdens de verkiezingscampagne nog zijn verontschuldigingen aan voor het in gebreke blijven.

“Ik kan ook niet alles realiseren in vijf jaar tijd. Voor sommige grote hervormingen is meer tijd nodig.”

En dat is natuurlijk ook zo. Maar in tegenstelling tot Obama, krijgt de man die ooit de bijnaam ‘supersarko’ had, van zijn kiezers geen tweede kans meer om alsnog die beloften waar te maken.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Grote reputatieschade

Hij is weliswaar overleden, maar wordt tot voor kort nog steeds gezien als de ster-presentator van de BBC. Jimmy Savile was het programma ‘Top of the Pops’. Er gaat dan ook een golf van ontzetting door het land als blijkt dat de presentator tijdens zijn leven misschien wel tientallen kinderen misbruikt heeft. Er zijn inmiddels meer dan honderd meldingen gedaan bij de Britse politie.

En hij is niet de enige. Glamrocker Gary Glitter is onlangs gearresteerd wegens betrokkenheid bij de zaak.

Nog groter is de schok als aan het licht komt dat de BBC een kwalijke rol speelde in zeg maar, het toedekken van de zaak. Een uitzending over het mogelijke misbruik is tegengehouden. Het kost BBC-directeur George Entwistle, de chef van BBC News, Helen Boaden, en haar assistent Steve Mitchell de kop.

Ondertussen kampt de BBC ook nog met een valse beschuldiging van kindermisbruik door het programma Newsnight, aan het adres van oud-politicus Alistair McAlpine, de oud-penningmeester van de Conservatieve Partij. Die zaak wordt in den minne geschikt, maar de onkreukbare reputatie van de BBC is flink beschadigd.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Mes in de rug

Met sommige politieke vrienden heb je geen politieke vijanden meer nodig en daar komt Jolande Sap, de voormalig frontvrouw van GroenLinks afgelopen jaar als geen ander achter. Uit het niets doet haar collega-Kamerlid Dibi in het voorjaar een gooi naar het lijsttrekkerschap. Naar eigen zeggen niet uit wantrouwen jegens Sap. Ondanks die bezwerende woorden wordt hij alom gezien als de kwade genius die Sap een mes in haar rug steekt en openlijk aan haar stoelpoten zaagt.

Na een knullig verlopen sollicitatieprocedure komt Sap alsnog als winnaar uit de bus. De leiderschapsstrijd schetst echter geen indruk van een transparante partij, maar van een verdeelde partij en dat is te merken in de peilingen. De machtsstrijd schaadt de partij en de positie van Sap.

Even komt Sap sterk terug met het smeden van het Lenteakkoord, maar dat vertaalt zich niet in verkiezingswinst. Niettemin verklaart de fractie en het partijbestuur na de verkiezingsnederlaag het volste vertrouwen te houden in Sap. Om vervolgens na een paar weken toch het vertrouwen in haar op te zeggen. Sap haar positie is onhoudbaar en vertrekt (bekijk hier de fotoserie). Een dolkstoot is nog wel te overleven, maar twee messteken….

Twitter avatar MVroomans margriet vroomans @TofikDibi Van eerste aanzet leiderschap Sap aan te vechten. Startpunt neergang Gr.Links geweest? @vanhoorn @janhoedeman
Twitter avatar TofikDibi Tofik Dibi @MVroomans @VanHoorn @JanHoedeman Dat heet partijdemocratie. En is alleen startpunt als het geheugen niet verder teruggaat dan paar maanden.

Dat in haar kielzog ook het partijbestuur het veld ruimt zal een schrale troost geweest zijn.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Van held tot anti-held

De geruchten en verhalen over dopinggebruik door Armstrong doen al jaren de ronde, de wielrenner is al vaker aangeklaagd, maar tot dusver ligt er nog geen enkel hard bewijs op tafel. Totdat het Amerikaanse anti-dopingbureau USADA in oktober het rapport publiceert waaruit blijkt dat de levende legende jarenlang aan het hoofd stond van het meest succesvolle dopingprogramma ooit. In het rapport getuigen oud-ploeggenoten niet alleen tegen hem, ze schetsen ook een ontluisterend beeld van de sportheld, die niet schroomde anderen onder druk te zetten ook doping te gebruiken.

Sponsors trekken een voor een hun handen af van de ex-wielerheld (bekijk hier de fotoserie over het afscheid van de Rabobank), de wielrenner raakt definitief al zijn Tourzeges kwijt; zijn afgang is compleet.

En Armstrong zelf? Die blijft alles ontkennen, tot woede en verdriet van zijn fans.

Twitter avatar lancearmstrong Lance Armstrong What am I doing tonight? Hanging with my family, unaffected, and thinking about this. http://t.co/7b1XPi8t #onward

Overigens is de dopingbeerput nog steeds niet helemaal leeg; er blijven onthullingen komen over dopinggebruik, zoals bij de Raboploeg.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Zelfverrijking en belangenverstrengeling

De Roermondse ex-wethouder Jos van Rey heeft zulke nauwe banden met zijn umfeld dat ze hem uiteindelijk de das om doen. In maart concludeert een onderzoekscommissie in opdracht van Roermond nog dat Van Rey de schijn tegen zich heeft, maar dat er geen bewijs voor zelfverrijking is. Wel is er sprake van enige belangenverstrengeling doordat de VVD-wethouder, zelf actief in de vastgoed- en verzekeringswereld, nogal vriendschappelijke relaties onderhoudt met projectontwikkelaar Piet Pol. Met het onderzoek lijkt de zaak afgedaan. Tot het OM een half jaar later een inval doet in zijn woning wegens verdenking van corruptie.

De wethouder blijkt de Meersense VVD-burgemeester Ricardo Offermans, kandidaat voor het burgemeesterschap in Roermond, te hebben gesouffleerd over sollicitatievragen. Zowel Van Rey als Offermans kunnen weinig anders dan op te stappen. Hoe populair Van Rey is in Roermond blijkt wel als daarna de voltallige VVD-fractie in Roermond uit de coalitie stapt “uit solidariteit met Jos”.

Van Rey dreigt daarna nog staatssecretaris Frans Weekers in zijn val mee te slepen omdat die zijn verkiezingsbillboard liet betalen door Van Rey en projectontwikkelaar Pol. Ook zou Weekers het belastingkantoor naar Roermond hebben willen verplaatsen. Uiteindelijk komt de staatssecretaris er genadig vanaf. Al kan er nog een staartje aan zitten; Weekers moet ook zijn eigen partij nog tekst en uitleg komen geven.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Advocaat af

Zoals het een goede strafpleiter betaamt, pleit Moszkowicz not guilty in de twee tuchtzaken die afgelopen jaar tegen hem worden gevoerd. Een is wegens belediging van een magistraat, de ander wegens het aannemen van grote contante betalingen zonder dit te melden, een zaak die door NRC Handelsblad aan het rollen komt. De bekende advocaat vindt dan ook dat de deken van de Orde van Advocaten een hetze tegen hem voert en dat de media karaktermoord op hem plegen.

Zijn pleidooien voor de rechtbank mogen echter niet baten. De bekende advocaat wordt door de tuchtrechter op de vingers getikt met een waarschuwing wegens belediging van een rechter. Erger, tot grote verrassing van zijn vakgenoten wordt Moszkowicz een paar weken ervoor uit zijn ambt gezet, wegens het niet voldoen aan de richtlijnen van de Orde.

Ondertussen kampt de advocaat ook nog met een fikse belastingschuld en gaat zijn relatie uit. Allesbehalve een rooskleurig jaar dus voor de telg uit het Moszkowicz-geslacht.

Maar een nieuw jaar, biedt nieuwe kansen. Het hoger beroep tegen zijn schrapping uit het tableau loopt nog en er komt ook een nieuw boek aan, ‘Onkruid’ geheten, waarin hij belooft korte metten te maken met iedereen die hem zwart heeft gemaakt. Dat heeft hij dan weer gemeen met Diederik Stapel, die recent ook al met een boek kwam met ‘zijn visie’ over waarom hij fraude pleegde.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Door wetenschapsfraude een perfecte wereld scheppen

Toegegeven, vorig jaar was natuurlijk al bekend dat Diederik Stapel gesjoemeld heeft met onderzoeksgegevens. De ex-hoogleraar leverde ook zijn titel toen al in. Maar pas bij de bekendmaking van het eindrapport door drie commissies dringt eigenlijk pas tot iedereen door op welke schaal de wetenschapper de waarheid heeft gemanipuleerd. Het beeld van een man die in zijn auto zelf uit de losse pols onderzoeksgegevens invulde, terwijl hij de chocolade bedankjes voor respondenten oppeuzelde, zou bijna lachwekkend zijn geweest, als het niet zo diep bedroevend was.

Stapel biedt in een verklaring zijn excuses aan, maar zijn reactie doet ietwat bevreemdend aan. Alsof hij zelf weinig aan de fraude kon doen.

Duidelijk wordt ook uit het eindrapport dat Stapel zo lang zijn gang kon gaan door het gebrek aan kritiek van collega’s; de wetenschap in Nederland in zijn algemeenheid krijgt van de commissie een flinke veeg uit de pan. Wetenschappers blijken weg te kijken van fraude. De vraag dringt zich op of het geval Stapel wel zo exemplarisch is. Hij blijkt niet de enige wetenschapper dit jaar die zijn onderzoek aanpaste naar gewenste resultaten.

Illustratie Daan NoppenIllustratie Daan Noppen

Slecht scenario voor een film

Als je onderstaand verhaal in de bioscoop zou zien, zou je de film na afloop afserveren als uiterst ongeloofwaardig, maar hoe ongeloofwaardig ook; dit script is echt gebeurd.

De plot is als volgt: een hoge ex-generaal en directeur van de CIA krijgt een affaire met zijn biografe. Die is zo verliefd op de man dat ze in iedere vrouw een rivale ziet en dus stuurt ze een vrouwelijke vriendin van haar minnaar dreigende e-mails. De vriendin vindt de situatie zo bedreigend dat een onderzoek volgt van de FBI. Die ontdekken de affaire tussen de ex-generaal en de biografe, die kennelijk toegang had tot de mail van de ex-generaal.

Ook komen ze erachter dat de bedreigde vriendin duizenden onbehoorlijke mailtjes kreeg van een andere hoge commandant, waar ze mee vriendschappelijk mee omging. Zowel de ex-generaal als de commandant bemoeiden zich ook nog eens met de voogdijzaak van deze gemeenschappelijke vriendin en schreven ten faveure van haar een brief naar de rechter om voogdij over haar zoon te eisen.

Het eind van het liedje is bekend: Petraeus, de ex-generaal met een vlekkeloze staat van dienst, moest aftreden. Door de affaire is bovendien mogelijk de staatssveiligheid in gevaar gekomen. Het onderzoek daarnaar loopt nog. Voor iemand wiens leven in het teken heeft gestaan van het bewaken daarvan, moet zo’n beschuldiging of de twijfel daarover, alleen al een zware straf zijn…

De disclaimer: wie staan er niet in dit lijstje?

Allereerst: bovenstaand lijstje is natuurlijk uiterst subjectief. We hadden er ongetwijfeld nog veel meer namen aan kunnen toevoegen. Zoals die van Badr Hari. Maar misschien was Hari binnen zijn beroepsgroep voor een selecte club een rolmodel en een held, of dat na de mishandeling van zakenman Koen Everink nog zo is valt te bezien. Een engeltje was hij al helemaal niet gezien z’n track record. Kijk hier een uitzending terug met een portret over de kickbokser.

In de categorie sport staat de deconfiture van Bert van Marwijk en Oranje niet apart hier omdat deze al prachtig is verwoord in het sportjaaroverzicht (kijk hier nog even voor de inbeeldserie).

Ook Nurten Albayrak, de ontslagen directeur van het COA staat niet in de lijst. Maar uit het onderzoeksrapport over haar functioneren bleek dan ook dat haar bestuursstijl nogal bijdroeg aan een “gebrek aan vertrouwen in de leiding en een gevoel van sociale onveiligheid binnen de organisatie”. Volgens het rapport was ze dus niet echt geliefd onder het personeel, en al zeker geen heldin.

Was deze lijst een opsomming van instituten dan had de VU eveneens niet misstaan. Alhoewel er bijna geen beginnen aan lijkt bij het beschrijven van alle missers die dit academisch ziekenhuis dit jaar op elkaar stapelde: geheime opnamen op de eerste hulp, ruziënde specialisten en het niet melden van de dood van een patiënt op de operatietafel. Overigens hadden we dan eigenlijk ook alle andere ziekenhuizen moeten melden, zoals het Twentse ziekenhuis van Ernst J., want er was nogal wat te doen dit jaar rond slecht functionerende hospitalen.

Tot slot zouden we natuurlijk Mark Rutte in deze lijst hebben kunnen zetten omdat afgelopen jaar de eerste scheurtjes verschenen, in wat als zijn teflonlaag wordt betiteld. En eerlijk is eerlijk, als onderhandelaar blijkt hij zo’n vliegende start te hebben willen maken met zijn kabinet dat hij zijn eigen achterban vergat bij de geplande verhoging van de ziektekostenpremie en had hij bij de samenstelling van zijn kabinet ter screening kennelijk alleen op de LinkedIn-pagina van de opgestapte staatssecretaris Co Verdaas gekeken (die overigens op zijn beurt furore maakte omdat hij onterecht reiskosten declareerde voor woon-werkverkeer en zich liet vervoeren met een dienstauto). Maar dat zou flauw zijn. Rutte heeft tenslotte (nog) niet het veld moeten ruimen. Een goede jaarwisseling gewenst.

Meer ‘verliezers’ (en winnaars) van afgelopen jaar:

    • Anouk Eigenraam