Zakje thee kopen

Een gratis bioscoopkaartje bij twee flessen shampoo! Vier Niveaproducten voor de prijs van twee! Dat soort aanbiedingen was ik niet meer gewend na vijf jaar in Indonesië, dus trapte ik na mijn terugkeer met naïef enthousiasme in elke kortingsactie van de Kruidvat.

Nu kan het nog, want in 2025 is het ook in Nederland afgelopen met de hamsteraanbieding. Wie kan tegen die tijd nog vier flessen shampoo betalen? Sterker nog: wie kan een hele fles shampoo betalen? De grote shampoofles wordt een van de slachtoffers van de crisis in Europa. Wie arm is, kijkt niet verder dan zijn volgende loonstrookje. En 5 milliliter shampoo is genoeg voor een haarwasbeurt, weet men in Indonesië. Dus wie twee keer per week zijn haar wast, kan met een 50 milliliter-flesje een maand vooruit. De kwartliterflessen die nu nog standaard zijn in het Nederlandse schap gaan eruit.

De echte armoedzaaiers kopen hun shampoo tegen die tijd per wasbeurt. Net zoals nu in Indonesië: een zakje met 5 ml shampoo voor 4 cent. De strenge vrouw des huizes die het huishoudgeld beheert, deelt ze straks uit aan het gezin. Ieder twee zakjes deze week.

Dat het deze kant op gaat, werd me verteld door de financieel directeur van Unilever Indonesië. Trots zei hij dat zijn Europese collega’s Jakarta hadden bezocht om te zien hoe ze met hun miniverpakkingen toch recordwinsten boeken. Een Europese Unileverdirecteur kondigde de nieuwe strategie aan in de Duitse Financial Times: „Als een Spanjaard nog voor gemiddeld 17 euro boodschappen doet, kan ik hem niet voor de helft van zijn budget wasmiddel verkopen.”

Het is ons voorland: shampoo per sachet, wc-papier per rol, thee per zakje, boter per bakbeurt, bouillon per blokje, suiker per klontje.

Elske Schouten, oud-correspondent in Indonesië, is redacteur van NRC Handelsblad.