Terugblikken en vooruitkijken: de muziek van 2012 en 2013

Frank Ocean, die een van de beste albums van het jaar maakte. Frank Ocean, die een van de beste albums van het jaar maakte.

Het sensationele debuut van Frank Ocean, de nog altijd magistrale Dylan, de fijnzinnige soul van Michael Kiwanuka en de onbenoembare schoonheid van Alt-J. Dit was het muziekjaar 2012 - aangevuld met wat we van 2013 mogen verwachten.

Het afgelopen muziekjaar zagen we de doorbraak van Ben Howard en Blaudzun, de introductie van Jake Bugg en Django Django en de langverwachte tweede albums van Mumford & Sons en Moss. Das Racist en INXS stopten ermee, Robbie Williams kwam terug. Pinkpop had Bruce Springsteen, Lowlands de Foo Fighters en een hittegolf.

Wat kwam ons tegemoet aan nieuwe albums en wat waren de uitschieters? Hier een beknopte (en ongetwijfeld onvolledige) samenvatting van het beste wat in 2012 uitkwam, en het meest veelbelovende van wat er in 2013 op ons te wachten staat.

Pop/rock: Jack White solo, Springsteen nog altijd sterk

‘De beste nieuwe rockband van 2012’, schreef onze muziekrecensent Jan Vollaard deze week over Toy, galmende psychedelica uit Londen. In andere lijstjes komt het volledig blonde gezelschap niet langs (sorry Jan), maar plek is er wel voor oude gedienden als Bob Dylan en Bruce Springsteen. Dylan belandde op vier in de lijst met vijftig beste albums van het jaar van muziekblad Rolling Stone, Springsteen zelfs op één. Zijn maatschappijkritische Wrecking Ball is hét antwoord van rock op de financiële crisis, schrijven ze.

Bruce Springsteen - We Take Care Of Our Own, van Wrecking Ball

Luister naar Wrecking Ball van Bruce Springsteen op Spotify

Op drie bij Rolling Stone en op twee in de jaarlijst van het Nederlandse muziekblad OOR, staat Jack White. Hij kon het met The White Stripes, met de Raconteurs en met The Dead Weather, maar ook in z’n eentje is hij dus in staat om ijzersterke songs te schrijven. ‘Breder dan ooit (van pop tot country en van soul tot ouderwetse rock & roll)’, schreef OOR over zijn album Blunderbuss.

Jack White - Freedom at 21, van Blunderbuss

Luister naar Blunderbuss van Jack White op Spotify

In 2013: komen er nieuwe albums van grote namen als The Black Keys, Pearl Jam en de huidige koningin van de pop Lady Gaga. Kodaline zou weleens erg groot kunnen worden nu het debuutalbum eraan komt en miljoenen hun liedje ‘All I Want’ al hoorden via dit Google-filmpje. BBC’s Sound of 2013, dat jaarlijks een voorspelling durft te doen, noemt ook het vrouwelijke trio HAIM als grote belofte voor volgend jaar.

HAIM - Don’t Save Me

Luister naar HAIM op Spotify
Luister naar Kodaline op Spotify

Indie/singer-songwriter: het was het jaar van Alt-J

Op één in de jaarlijst van OOR en winnaar van de Mercury Prize, terwijl een jaar geleden nog vrijwel niemand van ze gehoord had. Nee, het debuutalbum van Alt-J, An Awesome Wave, kan niet missen in dit overzicht. Met even prachtige als eigenaardige liedjes als ‘Tesselate’ en ‘Taro’ stonden ze dit jaar op ongeveer elk zichzelf respecterend festival. ‘Remarkable and rewarding’, schrijft The Guardian over het Britse viertal. ‘Prikkelt, verwondert en biologeert’, zeggen ze bij OOR.

Alt-J - Taro, van An Awesome Wave

Luister naar An Awesome Wave van Alt-J op Spotify

De albumtitel lepel je niet zomaar even op aan de balie van de platenzaak, maar The Idler Wheel Is Wiser than the Driver of the Screw and Whipping Cords Will Serve You More than Ropes Will Ever Do van Fiona Apple haalde wel menig jaarlijstje. Pitchfork (op drie) en Rolling Stone (op vijf) plaatsten de 35-jarige Amerikaanse hoog. In de lijst van Metacritic, dat recensies van allerlei media samenvoegt, staat The Idler Wheel… derde, na Frank Ocean en Kendrick Lamar (op die twee komen we zo terug).

Fiona Apple - Werewolf, van The Idler Wheel…

Luister naar The Idler Wheel… van Fiona Apple op Spotify

Dat het tweede album niet per se een moeilijke horde hoeft te zijn, bewezen Tame Impala en The xx. Het debuut van de Australische band Tame Impala was twee jaar geleden al een aangename verrassing, nu is Lonerism moeiteloos nog beter dan die voorganger. Een John Lennon-achtige stem en neopsychedelische arrangementen die aan Pink Floyd doen denken.

The xx gaven ondertussen met Coexist een meer dan geslaagd vervolg aan het album xx uit 2009. Dezelfde dromerige, slepende slaapkamerpop, maar completer en volwassener.

The xx - Angels, van Coexist

Luister naar Coexist van The xx op Spotify
Luister naar Lonerism van Tame Impala op Spotify

Nog eentje: Bill Fay kwam zomaar met een van de beste singer-songwriteralbums van het jaar. Sinds 1971 nam hij geen studioalbum meer op, en nu is hij plotseling terug. Zijn met het geloof doorspekte liedjes zijn ‘prachtig, diep en ontroerend’, schreef de BBC.

Bill Fay - Be At Peace With Yourself, van Life Is People

Luister naar Life Is People van Bill Fay op Spotify

In 2013: komt het veelbelovende album van Atoms for Peace, een electronicaband van Radioheads voorman Thom Yorke. Single ‘Default’ gooide dit jaar al hoge ogen. BBC’s Sound of 2013 noemt Chvrches (spreek uit: Churches) en King Krule als namen om in de gaten te houden in dit genre.

Atoms For Peace - Default, van het aanstaande album Amok

Hiphop/rap/R&B: alles draaide om Ocean en Lamar

Twee mannen staken met kop en schouders boven hun genregenoten uit dit jaar. Ten eerste Frank Ocean: zijn debuutalbum Channel ORANGE leverde hem zes Grammy-nominaties op (de uitreiking volgt nog) en in ongeveer elk jaarlijstje wordt hij genoemd. ‘Met afstand de r&b-sensatie van 2012’, schreef OOR. Dit album ‘beweegt volgens het ritme van nu, en zal altijd klinken zoals muziek in 2012 ons bewustzijn binnenkwam en weer verliet’, zei Pitchfork, dat slechts één album beter vond dit jaar.

Frank Ocean - Pyramids, van Channel ORANGE

Luister naar Channel ORANGE van Frank Ocean op Spotify

Dat ene album is van Kendrick Lamar. good kid, m.A.A.d city heet het werk dat ‘een opus van art-rap’ genoemd kan worden (wederom Pitchfork). Een ‘reis van zonde naar berouw langs de verleidingen van Californië’, zo kenmerkte The Guardian het. En hiphoprecensent van NRC Saul van Stapele zegt: ‘Intense narratieve rap op dromerig heldere producties’.

Kendrick Lamar - Swimming Pools, van good kid, m.A.A.d city

In 2013: mogen we nieuwe albums van Eminem, 50 Cent en Beyoncé verwachten. Ook naar het werk van nieuweling Angel Haze wordt reikhalzend uitgekeken.

Angel Haze - Werkin Girls, van het aanstaande album Reservation

Soul/Jazz: Michael Kiwanuka is de hedendaagse Bill Withers

De Brits-Oegandese Michael Kiwanuka was de soulsensatie van dit jaar, schrijft OOR: ‘een intieme, folky souplaat’ die ‘herinnert aan Bill Withers en Otis Redding’. Geen misselijke vergelijkingen. Deze man ‘laat leed en troost als nieuw klinken’, voegt NRC-recensent Hester Carvalho daaraan toe.

Michael Kiwanuka - Home Again van het gelijknamige album

Luister naar Home Again van Michael Kiwanuka op Spotify

Daarnaast gooide de jazz van pianist Keith Jarrett hoge ogen. Er verscheen een album met een opname uit Tokio uit 1979, genaamd Sleeper. ‘Sprankelende souplesse, gelijkwaardige interactie en een keur aan melodieën’, vindt NRC-recensent Amanda Kuyper.

Uit een andere hoek, maar niet minder gewaardeerd werd Jessie Ware, die met haar album Devotion op drie eindigde in het jaarlijstje van The Guardian. Ze was genomineerd voor de Mercury Prize (die dus naar Alt-J ging) en kreeg bij Metacritic gemiddeld een 8,5. ‘Sensueel, kunstzinnig en toegankelijk’, schreef Exclaim.

Jessie Ware - Wildest Moments, van Devotion

Luister naar Devotion van Jessie Ware op Spotify

In 2013: gaan we volgens de BBC veel luisteren naar de wonderschone liedjes van Laura Mvula, een jonge soulzangeres uit Birmingham.

Hardrock/metal/noise: Cloud Nothings en de slopende krachttoer van Swans

Ten slotte het hardere werk, waar volgens OOR het album van Cloud Nothings in uitblonk. De band die ook op Lowlands stond maakte met Attack On Memory ‘rammelpunk van weleer’ die volgens het blad doet denken aan Pixies en Nirvana.

Cloud Nothings - No Future / No Past, van Attack On Memory

Luister naar Attack On Memory van Cloud Nothings op Spotify

De internationale muziekpers had lovende woorden voor de punkmetal van Converge (album All We Love We Leave Behind) en Deftones (album Koi No Yokan).

Als laatste: The Seer van Swans wordt overal genoemd als een album dat je niet vaak opzet, omdat het je ‘fysiek en mentaal uitput’ (typte Pitchfork) en ‘emotioneel veel van je vraagt’ (dixit BBC). Het twee uur durende dubbelalbum is een ‘begrafenisstoet voor het einde van de mensheid’, lazen we ook bij Pitchfork. Desondanks nu al een klassieker in het genre, daar is iedereen het wel over eens. Zoals OOR zei: een monumentale plaat.

Swans - The Seer Returns, van The Seer

Luister naar The Seer van Swans op Spotify

In 2013: zullen er ongetwijfeld nieuwe band opstaan om ons te verrassen, maar er staan ook veel comebacks op stapel: Deep Purple brengt een nieuw album uit, net als Tool en zelfs Black Sabbath. Nirvana’s In Utero wordt twintig jaar na de originele verschijning opnieuw uitgebracht.

    • Peter Zantingh