Keerzijden van grote mediafusies

Drie transacties uit 2012 zullen de boeken-, muziek- en filmindustrie hervormen in 2013: de fusie van uitgevers Penguin en Random House, de acquisitie van het muzieklabel EMI door Universal, en de overname door Walt Disney van Lucasfilm. Voor alledrie bestaan goede zakelijke redenen. Maar er is ook aanleiding voor artiesten en consumenten om zich zorgen te maken.

Zowel Penguin-Random House als Universal-EMI zijn actief in sectoren die op hun kop zijn gezet door de digitale revolutie. De platenlabels hebben daar tot dusver de meeste last van. Maar beide bedrijven kunnen in hun nieuwe vorm profiteren van schaalvoordelen en een sterkere onderhandelingspositie met toeleveranciers en detailhandelaren, waaronder de grote digitale spelers Amazon en Apple.

Dat is de goede kant. Artiesten kunnen niet floreren in een stervende industrie. Maar er zijn ook risico’s. Elke deal kan worden ondermijnd door een botsing van culturen. Dat gevaar, dat altijd aanwezig is bij fusies en acquisities, ligt extra op de loer in creatieve sectoren.

Ten tweede kunnen creatieve geesten invloed en allure verliezen. Het mes van meer invloed door schaalvoordelen snijdt aan twee kanten – bij zowel detailhandel als toeleveranciers, onder wie artiesten. Concentratie kan leiden tot beperking van de concurrentie om talent.

Bovendien kan het culturele landschap eronder lijden. Het is waar dat internet aan auteurs en bands een ongekende, directe route naar lezers en luisteraars biedt. Maar het doet er nog steeds toe wie het grote publiek bereikt. Door afgenomen concurrentie is er minder prikkel voor grote bedrijven om risico’s te nemen door eigenzinnige artiesten te contracteren.

In het slechtste geval kan de vrijheid van meningsuiting op de proef worden gesteld. Een kleinere kring van boekenreuzen, waarvan een aantal deel uitmaakt van grote zakenimperia, zou kunnen aarzelen om machthebbers de waarheid te zeggen.

De derde samenvoeging, de aankoop van de filmstudio van George Lucas door Disney. De laatste kan de karakters van Star Wars gebruiken om kaskrakers te maken en producten mee te sieren, van dekbedovertrekken tot frisdranken. Dat zou Hollywood nog verder in de richting van grote, commerciële seriefilms gericht op een tienerpubliek kunnen drijven. Ware filmliefhebbers zien dat waarschijnlijk met lede ogen aan.

BreakingViews is een dagelijks financieel commentaar uit het buitenland. Vertaling Frank Kuin