Een Nederlandse Obama komt

Politieke campagnes zullen nooit meer hetzelfde zijn. Na de stabiele maar toenemend impopulaire kabinetten-Rutte II en III trok de Sociaal Democratische Partij (SDP) aan het langste eind en premier Achmed Alibax werd de eerste allochtone premier van Nederland. Tegen ieders verwachting werd zijn partij bij de vervroegde verkiezingen van 2023 met 45 zetels de grootste. In 2020 vergrootte de Socialistische Partij (SP) haar aantrekkingskracht onder het oude PvdA-electoraat door de naam te veranderen in Sociaal Democratische Partij.

Door de bezuinigings- en hervormingsgolf van de afgelopen tien jaar is de traditionele verzorgingsstaat nagenoeg verdwenen. Een vast contract werd een zeldzaamheid en de meeste Nederlanders spenderen bijna 70 procent van hun netto inkomen aan woon- en zorgkosten. Het volgens sommigen ‘rechts-populistische’ en volgens anderen ‘xenofobe’ politieke discours blijkt anno 2025 geen antwoord meer te bieden.

De SDP heeft hier briljant op ingespeeld en maakte een einde aan het oude ‘stem tegen’-aura van de SP. ‘Een betere toekomst’ en ‘met elkaar’ vonden weerklank in een tijd van individualisering.

De paralellen tussen Alibax en Obama zijn treffend. Hij heeft een Surinaamse vader en een autochtoon Rotterdamse moeder. Zowel in de Rotterdamse haven als in de wijkmoskee spreekt hij de mensen aan.

Anno 2023 bedraagt het aantal niet-westers allochtone Nederlanders bijna 12 procent van de bevolking en in tegenstelling tot andere partijen heeft de SDP daarop geanticipeerd. Volgens peilingen groeide bovendien de opkomst van deze groep Nederlanders tijdens verkiezingen gestaag. Daarnaast heeft deze bevolkingsgroep laten zien geen trek meer te hebben in cliëntelisme en stemveegedrag. Met andere woorden, de traditionele allochtonenpolitiek van de gevestigde partijen is ten dode opgeschreven. Een kwart van de SPD-lijst bestaat uit nieuwe Nederlanders. Daarmee werd de SPD de partij van de toekomst. Zowel de autochtone als de allochtone kiezer voelt zich er thuis.

De overige partijen zijn inmiddels wakker geworden. De PvdA is gedecimeerd en een fusie met GroenLinks lijkt dichterbij dan ooit. De VVD heeft vandaag plots verklaard integratie geen thema meer te vinden: ‘Het is voltooid’, aldus partijleider Han ten Broeke. Alleen de PVV kiest voor de boze blanke stem: ‘Wij leveren ons niet uit aan de socialistische islamist Alibax.’

Zini Özdil is verbonden aan de faculteit geschiedenis van de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

    • Zihni Özdil