BRIEVEN

Batseba’s borsten

De blauwe verkleuring van Batseba’s borst (Batseba had toch geen borstkanker, Wetenschap 22&23 december) is mogelijk te verklaren vanuit een oud schoonheidsideaal. Zo beschrijft Shakespeare in 1594 (zestig jaar voor Rembrandts schilderij) de borsten van de schone Lucretia als ‘ivory globes circled with blue’ (De verkrachting van Lucretia, regel 407). Wellicht kent iemand nog voorbeelden uit de Nederlandse literatuur of schilderkunst van deze bewondering voor blauwe aderen...

Saskia Moerenhout

MA Engels Cambridge, Bunnik

Kleurstof

Heel erg bedankt voor het onder de aandacht brengen van stoffen die nuttig leken, intensief gebruikt werden en achteraf toxisch, kankerverwekkend of teratogeen bleken (Prachtig, helder, dodelijk gifgroen, Wetenschap 22&23 december). Ik heb tijdelijk gewerkt voor een middelbare school waar de gevaren van kwik, organische koolwaterstoffen en bijvoorbeeld aniline mijns inziens onderschat werden.

Alle lof dus om in elk geval een gedeelte van uw lezers wel bewust te maken van de gevaren. Eén minpuntje: de ‘basisstof voor kleurstoffen’ aniline die u noemt als vervanger voor oudere, giftige kleurstoffen, is minstens zo kankerverwekkend. De toxicologische literatuur beschrijft ook dat mensen met de aangeboren stofwisselingsziekte G6PD-deficiëntie of een lage activiteit van het enzym N-acetyltransferase niet mogen worden blootgesteld aan aniline. Hierbij is dus zelfs de genetische code bepalend voor de ervaren toxiciteit.

Verder moet het besef groeien dat meestal niet het contact met één stof ziekteverschijnselen veroorzaakt, maar juist de mix van allerlei stoffen die elkaar vaak versterken in hun toxische werking. Bijvoorbeeld zware metalen, bisfenol A en cotinine (een stof uit tabak). Hierover was op 19 december een programma op CANVAS, De vervuilde mens, waarbij laatstgenoemde stoffen werden bepaald bij ouders en kinderen in stedelijk en agrarisch gebied (door pesticidengebruik is dat laatste ook minder gunstig dan gedacht).Helaas deed Nederland hier niet aan mee maar wel enkele mediterrane landen en enkele ex-Oostbloklanden.

J.A. Van Zwol-Saarloos

Epidemioloog, per e-mail

Kerstbal aarde (

2)

Lezer jhr. J.W.R. Boddaert spreekt in zijn ingezonden brief zijn verbazing erover uit dat Portugal op een satellietbeeld dat ’s nachts werd opgenomen lijkt te baden in licht (Wetenschap, 22&23 december). Helaas voor hem is dat echt zo, zoals uit de foto achter deze link blijkt: http://nrch.nl/nyk .

De opname werd gemaakt door astronauten vanuit het internationale ruimtestation ISS. Ook uit tal van andere foto’s vanuit het ISS blijkt dat dit het gebruikelijke beeld voor – de brede kuststrook van – Portugal is.

Overigens, de ‘enorme lichtbal’ die de heer Boddaert aanziet voor Groot-Parijs is in werkelijkheid België en westelijk Nederland.

Huub Eggen

Deventer

    • Saskia Moerenhout
    • Huub Eggen
    • J.A. van Zwol-Saarloos