Als ik mijn vrouw weer sla, zal ik mijn vingers afhakken

Bijna één op de drie Chinese vrouwen is slachtoffer van huiselijk geweld. Een spontane campagne op internet krijgt massaal bijval.

Xiong Jing voert op internet actie tegen huiselijk geweld tegen vrouwen.

Naakt, met wilde, rode handafdrukken op haar wangen, schouders en borsten, staart Xiong Jing (24) woedend in de webcamera. Zij laat via Skype zien hoe zij de inmiddels in China wijdverspreide foto heeft gemaakt die centraal staat in De Naakte Waarheid, een internetcampagne tegen huiselijk geweld tegen vrouwen.

Uit onderzoek uit 2011 blijkt dat achter de traditioneel gesloten deuren van Chinese families ruim 30 procent van de 550 miljoen Chinese vrouwen het slachtoffer zijn van geweld in het gezin. „Als modebladen blote modellen kunnen gebruiken om parfum te verkopen, waarom zouden wij dan niet onze lichamen mogen gebruiken om actie tegen een grove schending van onze mensenrechten te eisen? Het is de naakte waarheid dat het vrouwenlichaam in China een slagveld is”, zegt de webredactrice van het nieuwe digitale blad Vrouwenstemmen op defensieve toon.

De foto’s van haar en haar twee vriendinnen hebben vanwege het vermeende pornografische karakter voor veel commotie gezorgd. De censuur probeert de foto’s van internet te weren maar slaagt daar, zoals zo vaak bij onwelgevallige digitale publicaties, niet echt in.

Xiong Jing is in actie gekomen omdat in haar Pekingse flatgebouw een gehandicapte vrouw iedere avond door haar man werd afgeranseld met een leren riem en de politie weigerde in te grijpen. „We konden vaak niet slapen van haar gegil. De politie noch het buurtcomité durfde de man tot de orde te roepen en wij stonden als buren machteloos. Ik ontdekte dat veel van mijn vrienden ook zulke gevallen kennen”, vertelt Xiong Jing.

Haar campagne begon begin november met de publicatie van drie foto’s op een netwerk van websites voor vrouwen en wordt inmiddels door bijna 10.000 vrouwen gesteund, in de vorm van een foto of door middel van een adhesiebetuiging. In een land met meer dan 500 miljoen internetters lijkt dat nog een bescheiden getal, maar dat is volgens Xiong Jing een misvatting.

Er verschijnen steeds nieuwe versies van Xiong Jings beeltenis op het net en haar voorbeeld wordt door andere vrouwen gevolgd. Zij beschilderen zich niet alleen met rode handafdrukken maar ook met teksten als ‘Hou van haar, doe haar geen pijn’, ‘Voor bevrijding, tegen geweld’ en ‘Ik heb maar hele kleine borsten, maar ik ben trots op mijn lichaam’.

De laatste tekst is van de 23-jarige industriële ontwerpster Xiao Meinu (Mooi Meisje) die zich verzet tegen de druk op vrouwen hun borsten te vergroten en hun oogleden door middel van plastische chirurgie te ‘verwestersen’. Zij vindt dat ook een vorm van geweld tegen vrouwen. De plastische chirurgie is een van de snelst groeiende takken in de particuliere gezondheidszorg in China.

Huiselijk geweld neemt in Azië toe, blijkt uit een in 2010 gepubliceerd onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie. China bevindt zich met zijn 30 procent in de middenmoot, want de mondiale percentages van geweld tegen vrouwen variëren van 15 procent (Vlaanderen) tot 71 procent (Latijns-Amerika). Volgens Xiong Jing is actie echter geboden, omdat de Chinese autoriteiten ondanks politieke beloftes geen haast maken met wetgeving.

„Er zijn grote politieke hindernissen. De leiders willen zich niet meer zoals vroeger bemoeien met wat er achter de voordeuren van families gebeurt. Dat is een goede ontwikkeling, maar niet voor vrouwen die blootstaan aan geweld van de mannen in hun familie”, zegt Xiong. Onder Mao Zedong bemoeide de partij zich via de buurt- en werkcomités indringend met de persoonlijke levens van de Chinezen. In de afgelopen 25 jaar zijn de persoonlijke vrijheden naar westers peil gegroeid.

„Chinese gezinnen zijn gesloten bolwerken, want de familie vormt de kern van onze sociale levens. Vrouwen die mishandeld worden, durven uit angst te worden verstoten of nog harder en vaker te worden geslagen niets te zeggen. Dat er in zo’n korte tijd al zoveel mensen hebben gereageerd, is bijzonder in onze cultuur. Ik had dat nooit verwacht, want alles wat zich binnen een familie achter de de voordeur afspeelt is taboe”, zegt Xiong Jing.

Naar de oorzaak van geweld tegen vrouwen in het gezin is in China nog weinig onderzoek gedaan. Volgens Michael Philips van het Instituut voor Psychiatrie in Shanghai is er veelal alcohol in het spel.

De combinatie van stress door werk, groeiende financiële problemen en onvervulde verwachtingen leidt tot drankmisbruik en daar zijn echtgenotes dan weer het slachtoffer van. „Alcoholmisbruik door mannen is het belangrijkste en meest onderschatte gezondheidszorgprobleem in China”, aldus de Canadese Philips.

Niet geheel verrassend hebben de vrouwenorganisaties in de Communistische Partij van China zich nog niet achter de campagne De Naakte Waarheid geschaard. Acties die niet door bijvoorbeeld de Chinese Vrouwenfederatie zelf bedacht zijn, worden niet gesteund.

Uit de rapporten van deze partijorganisatie moet bovendien blijken dat vrouwen zich over het algemeen goed, gezond en veilig voelen en dat de wetgeving die vrouwen beschermt in orde is. „We hebben helemaal geen goede wetten in China en de wetgever is heel traag”, zegt ‘fotomodel’ Xiao Meini. „Wie de politie belt, krijgt altijd te horen dat zij niets kunnen doen. Ze komen nooit.”

Feit is dat er geen nationale wetgeving is, maar wel regionale regelgeving. Een metropool als Shanghai met 23 miljoen inwoners oogt op papier streng en beschikt zelfs over vijf opvangcentra voor vrouwen die het slachtoffer zijn van geweld in het gezin. Dat is althans het beeld dat de staatsmedia schetsen. Een rondgang langs deze centra om met mishandelde vrouwen en hulpverleners te praten leverde vorige week geen resultaat op: de gebouwen waren gesloten, de bewakers wisten van niets en de telefoons werden niet opgenomen.

De enige stad in China waar van de opvang van mishandelde vrouwen wel werk is gemaakt, is het zuidelijke Shenzhen. De directeur van een van de opvangcentra die alleen met haar achternaam Wang in de krant wil, vertelt dat vooral vrouwen die afkomstig zijn van het platteland worden mishandeld, en dat zij alleen in het uiterste geval („als ze bijna worden vermoord”) hulp zoeken. En dan nog zijn ze doorgaans huiverig aangifte tegen hun man te doen.

„Deze vrouwen willen vaak dat wij hem tot de orde roepen en hem laten beloven geen geweld meer te gebruiken, maar zij willen niet dat de politie wordt ingeschakeld. Ze zijn ook vaak bang hun kind achter te laten bij hun man uit vrees dat hij er met het kind vandoor gaat”, zegt Wang. Ze laat berouwvolle mannen, die hun vrouwen komen ophalen, soms een verklaring ondertekenen met de afschrikwekkende tekst „Als ik mijn vrouw weer sla, zal ik mijn vingers afhakken”. Of iemand zichzelf ooit op deze manier heeft bestraft, weet zij niet.

    • Oscar Garschagen