Straks in de bioscoop: Son of Fiscal Cliff

Ze kunnen het nog steeds moeilijk geloven op de financiële markten. Terwijl de fiscal cliff beleggers in de ogen staart, geven de beurzen eigenlijk geen krimp. Wall Street sloot gisteren vrijwel onveranderd. In Nederland staat de AEX-index dichtbij het hoogste peil van 2012 en op een winst van een procent of twaalf voor het hele jaar. En de rente op de Amerikaanse tienjarige staatsleningen ligt nog steeds maar net boven 1,7 procent.

Twee mogelijke conclusies zijn hier te trekken: óf de markt gaat ervan uit dat er voor 31 december alsnog een deal tussen Democraten en Republikeinen komt over bezuinigingen en lastenverhogingen die voorkomt dat een vooraf bepaalde set van draconische bezuinigingen en lastenverzwaringen automatisch in werking treedt. Óf de gevolgen daarvan zijn niet zo erg als de hele tijd is geroepen. Wat dat laatste betreft: vergeet het. Ruim 3 procent van het bruto binnenlands product aan ombuigingen binnen een paar maanden, waar het hier om gaat, zijn buitengewoon schadelijk.

Maar waar gaat het eigenlijk om? Citibank plaatste de hele strijd vanmorgen in perspectief. De Amerikaanse staatsschuld ‘aan het publiek’ bedraagt tussen de 70 en 75 procent van het bbp. De gehele staatsschuld is overigens ruim eenderde hoger, maar daarvan rust inmiddels een groot deel op de balans van de centrale bank.

Om de staatsschuld op een stabiel pad te krijgen zijn maatregelen nodig ter grootte van tussen de 2 procent en 2,5 procent van het bbp. Maar zelfs als er al een deal wordt gesloten in Washington, dan zal die daar niet bij in de buurt komen. Sterker nog: als de vergrijzing in overweging wordt genomen dan zou de staatsschuld als deel van het bbp eigenlijk moeten dalen. Dat vergt nog veel meer bezuinigingen en vooral belastingverhogingen om de (medische) oudedagsvoorziening voor een groeiend aantal oudere Amerikanen op peil te houden.

Wie kijkt naar de meest recente prognoses van de OESO ziet waarom. Het Amerikaanse begrotingstekort, volgens de échte, internationale definitie bedraagt in 2012 8,5 procent en daalt in 2013 licht naar 6,8 procent. De staatsschuld, ook weer volgens de ongenadige internationale definitie gaat van (schrik niet) 109,8 procent naar 113 procent van het bbp. Conclusie: de strijd die nu woedt in Washington is eigenlijk vooral symbolisch. Een échte deal zou veel, veel verder moeten gaan dan zowel Democraten als Republikeinen bereid zijn te gaan.

Eigenlijk zou hij in omvang moeten lijken op de gevreesde automatische maatregelen die intreden als zij niet tot overeenstemming komen. En dat is dus een schrikbeeld. De VS hebben hun tekort en staatsschuld fors laten oplopen als antwoord op de crisis, en inderdaad: de economische groei is erg meegevallen. Maar hij is wel op krediet. Er zal iets moeten gebeuren met het tekort en de schuld. Dit is dus niet de laatste fiscal cliff. Er komen de volgende jaren nog veel vervolgafleveringen. In een theater dat hopelijk niet te dicht in uw buurt is.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.

    • Maarten Schinkel