Ratan Tata gaf India auto's en arbeid

Vandaag gaat Ratan Tata (75) met pensioen. Ook zijn opvolger wil dat Tata Groep teruggeeft aan de maatschappij wat het verdient.

An engineer works inside the noise testing chamber at Tata Motors plant in Pimpri, 160 km (99 miles) southeast of Mumbai, December 14, 2012. Tata, a global name since it bought Jaguar Land Rover in 2008, is losing traction at home as underwhelming product tweaks, heavy discounts and slumping capacity utilisation mark a painful 18 months for its passenger division. Picture taken December 14, 2012. REUTERS/Danish Siddiqui (INDIA - Tags: TRANSPORT BUSINESS) REUTERS

Correspondent India

AHMEDABAD. „Hij is onze weldoener. Het is meneer Tata die dit allemaal heeft mogelijk gemaakt”. Ravubha Vaghela maakt een brede zwaai met zijn arm. We staan op de oprit van zijn bloeiende handel in tractoren in het stadje Sanand, niet ver van Ahmedabad, de grootste stad van India’s westelijke deelstaat Gujarat. We zien splinternieuwe, crèmekleurige appartementenblokken en glimmende nieuwe auto’s.

Het was een persoonlijk project van Ratan Tata, topman van Tata Groep, dat Sanand welvaart bracht. Tata, verzot op auto’s, zag in zijn woonplaats Mumbai hoe Indiase gezinnen zich met zijn vieren tegelijk op een bromfiets wurmden, en besloot een goedkope auto te ontwikkelen om hun een veiliger alternatief te bieden. De Tata Nano, ’s werelds goedkoopste autootje (2.700 dollar) wordt nu gebouwd in een reusachtige fabriek bij Sanand.

Ratan Naval Tata, ruim twintig jaar de onbetwiste voorzitter van Tata Groep, met een jaaromzet van iets meer dan 75 miljard euro een van India’s grootste concerns, gaat vandaag op zijn 75ste verjaardag met pensioen. Verwacht wordt dat opvolger Cyrus Mistry (44) op veel vlakken de lijn zal voortzetten van Ratan Tata, die voorlopig zijn mentor blijft.

Tractorhandelaar Ravubha Vaghela was de eerste die vier jaar geleden akkerland verkocht aan de overheid, die het tegen compensatie opeiste voor de bouw van de Nano-fabriek. Vele boeren volgden, eerst schoorvoetend, al snel enthousiast. Mede dankzij Vaghela’s bemiddeling kregen ze ruim vier keer meer voor hun land dan de marktwaarde en werd een sociaal protocol gesloten. De overheid en Tata bouwen een vakschool, een ziekenhuis en een gemeenschapscentrum. „Iedereen is tevreden”, zeg Vaghela.

En inderdaad, in het dorp Charodi, dat veel land moest afstaan, is Ratan Tata een held. Shamsher Khan Patan verkocht een deel van zijn land, bouwde op de helft van wat hij over had een appartementencomplex waar nu goedbetalende Tata-managers wonen, en bleef op de rest gewassen telen. Trots toont hij zijn moderne woning, opgetrokken uit betonplaten en steen, waar eerst een lemen huisje stond. „Als meneer Tata verkiesbaar was, zou ons hele dorp op hem stemmen.”

Tata Groep zegt te willen teruggeven aan de samenleving wat het verdient. Tweederde van de aandelen in het overkoepelende Tata Sons wordt beheerd door liefdadigheidsfondsen. Daarmee bekostigt het concern onder meer academies, onderzoeksinstituten en ziekenhuizen en steunt het organisaties die armoede bestrijden en het Indiase platteland tot ontwikkeling brengen. ‘Socialistisch kapitalisme’ noemt het concern dat.

Een belangrijk verschil met Ratan Tata is dat Cyrus Mistry telg is van de op vier na rijkste familie van India, terwijl de familie Tata in de Fortune-lijstjes niet voorkomt. Hun bezit werd grotendeels besteed aan liefdadigheid, wat een ontspannen houding tegenover het behalen van winst in de hand werkte.

Mistry’s familie is echter de grootste externe aandeelhouder van Tata Sons en heeft dus direct belang bij winstmaximalisatie. Dat zou een minder kosmopolitisch en weldoenerig bedrijfsethos in de hand kunnen werken, waarbinnen voor verlieslijdende onderdelen als het vroegere Corus en misschien zelfs de beneden verwachting presterende Nano-fabriek geen plaats is.

Ravubha Vaghela, die zag hoe de komst van Tata zijn regio tot bloei bracht, blijft optimistisch. In het kielzog van de Nano-fabriek openden ook Ford en Citroën er assemblagehallen.

Zelf beheert Vaghela behalve zijn tractorbedrijf een fabriek in verpakkingsmaterialen, een bureau voor industriële projectontwikkeling en een boerenbedrijf. „Ik richt me op de winst van vandaag, niet op het verlies van later”, zegt Vaghela.

Net als Ratan Tata.