Geestesziek! Geestesziek!

‘Sociale media maken ons geestesziek, dom en asociaal. Ze stimuleren verkokering en egotripperij, tasten ons geheugen aan, voeden Big Brother-situaties en sensatiezucht, zetten aan tot terreur, bedreigen privacy en creativiteit en zijn manipulatief’, lees ik in mijn krant. Overgenomen uit een rapport van de ‘Slow Tech-beweging’. Als ik zulke „we gaan kapot aan het internet”-stukken lees, neem ik opeens een gewoonte van mijn opa over. Hij leest de krant met een pen in zijn hand. Elke spelfout die hij tegenkomt, moet het ontgelden.

Ik zet een kras door Nicholas Carr, de schrijver die betoogde dat we door internet oppervlakkiger worden, maar geen neurologen aan zijn zijde vindt. Door Andrew Keen, de zelfbenoemde ‘antichrist van Silicon Valley’ die eind november in deze krant toegaf alleen maar te provoceren, omdat het zo lekker veel betaalde spreekbeurten oplevert.

Mijn opa krast met heimelijk genoegen in zijn ochtendcourant, ik niet. Boos word ik van zulke stukken. En ik vraag me af waarom.

Want ja, natuurlijk hebben sociale media gevaren. Ik heb er genoeg belicht in deze column. Bovendien klinkt slow tech best lekker. Maar waarom breek ik dan wel bijna mijn pen doormidden? Niet omdat ik een allesetende technofiel ben die het emotioneel niet aankan als iemand nare dingen zegt over het lieve internet. Nieuwe media zijn gebaat bij kritische analyses.

Maar misschien is dat het juist. Ik zie geen analyse, ik zie the easy way out. Sociale media hebben negatieve effecten en dus trekken we meteen aan de noodrem. We schuiven onze verantwoordelijkheid af op de technologie zelf. „Apps zouden zichzelf het zwijgen op moeten leggen als we even niet gestoord willen worden”, lees ik. Pardon? Even los van dat Apple die functionaliteit al geïntroduceerd heeft, kunnen we niet zelf het heft in handen nemen? Zijn we afhankelijk van de ‘intelligentie van apps’? Niet van die van onszelf? Stel dat tafelgenoten tijdens het kerstdiner naar hun telefoon tuurden. Ongezellig. Maar lag dat aan de technologie? Kwam het niet doordat de gesprekken verdomd saai waren? Is het niet de moderne variant van naar het behang staren? Tijdens een razend interessante discussie whatsappt niemand.

Dat is de fout waar ik me zo aan stoor, waar ik zo graag een streep doorzet. Dat de schuld bij de technologie wordt neergelegd, dat we onszelf reduceren tot hulpeloze schapen die slaafs doen wat de smartphone ons opdraagt. Sociale media verrijken ons leven met nieuwe inzichten, kennis en vriendschappen. En ja, we kunnen er ons ook nog in verliezen. We moeten nog wennen aan de luxe van likes en tweets die altijd binnen handbereik zijn. Ik hoop dat die gezamenlijke ontdekkingstocht voortaan genuanceerd en slim wordt beschreven. En dat er niet iemand in de berm GEESTESZIEK, GEESTESZIEK staat te schreeuwen.