Die dekselse trein/telefoon/ tv/video/pc/smartphone

De trein werd uitgevonden. Geweldig. Nu lag de wereld open. Maar zodra het treinreizen algemeen werd, dreigde door het gebonk op de rails misvorming van het menselijk skelet. De telefoon was een wonder. O nee, de telefonerende huisvrouwen zouden hun taken als moeder verzaken. De televisie prachtig? Een vergissing, het gezinsleven ging eraan. Video! Helaas, de videotheken zouden het wisse einde van de bioscoop inluiden en denkelijk van de cinematografie in het algemeen.

Dat was trouwens lekker puh, want eerder was al voorspeld dat de film het theateroverbodig zou maken, zoals de fotografie de schilderkunst de nek om zou draaien. De pc? Ideaal, hij versimpelde en versnelde heel veel werk. Tot iedereen werd bedreigd door rsi en muisarm. De tomtom? Superhandig. Nee, een ramp. Binnenkort kan niemand meer kaartlezen.

En nu zijn de sociale netwerken aan de beurt. E-mail, Facebook, Twitter, Whatsapp en al die andere mogelijkheden tot contact via internet werden ingehaald als een geweldige sprong vooruit. Iedereen was verbonden met iedereen, niemand hoefde nog alleen te zijn. Inmiddels is die heilsleer nieuws van gisteren. Het doorsnee gebruik schrijdt voort. Het gebruik van internet en sociale media is zo normaal geworden als een elektrische tandenborstel. En nu ze ingeburgerd zijn, snellen de onheilsprofeten toe. Onderzoekers en filosofen vrezen het ergste. Een rapport met de titel De zwarte kant van de sociale media luidt klassiek de noodklok. Ze wijzen op het feit dat niets menselijks de sociale media vreemd is en ze geschikt zijn voor digitaal treiteren, opruiing en misdaad. En verder: ‘slow tech’ is geboden, anders zal de mens zichzelf reduceren tot eenzame zielepoot annex egomane griezel die alleen nog maar in eigen kring wil verkeren. En wie zijn Facebook-account opheft, is bijna zo moedig als een verzetsheld.

Als grote boosdoener wijzen de doemdenkers naar de smartphone. Overal zien ze mensen verdiept in wat ze lezen op schermpje van hun telefoons (lichtpuntje: dit ontkracht de voorspelling van het einde van de alfabetisering als gevolg van de beeldcultuur). Wezenloosheid zal het gevolg zijn, voorspellen ze. Alsof diezelfde mensen vóór de intrede van smartphone en sociale media bulkten van diepe gedachten. Of ze in tram en café het ene boeiende debat na het andere voerden, liefst buiten eigen kring.

De onheilsprofeten onderschatten hun medemensen. De meesten doen gewoon hun voordeel met sociale netwerken. Die zijn handig voor de een en gezellig voor de ander en ja, daar kijk je graag naar. Ze beseffen best dat Facebookvrienden geen ‘echte’ vrienden zijn. Verslaving is een naijleffect. Dat gaat voorbij als de sociale netwerken volslagen doorsnee zijn geworden.