De boyband is back

De Backstreet Boys en ’N Sync lieten begin jaren nul een leegte achter. Maar dankzij soloster Justin Bieber zijn boybands als One Direction weer hot.

FILE - In this Tuesday, Nov. 13, 2012 file photo, One Direction members, from left, Niall Horan, Liam Payne, Zayn Malik, Louis Tomlinson and Harry Styles perform on NBC's "Today" show in New York. On Nov. 13, 2012, One Direction released its sophomore album, “Take Me Home,” which comes eight months after the boy band dropped its debut, “Up All Night,” which debuted at No. 1 and is platinum. (Photo by Charles Sykes/Invision/AP, File) Charles Sykes/Invision/AP

Iedere generatie tienermeisjes heeft haar eigen boyband. Ik gilde mijn stem begin jaren negentig een octaaf hoger voor Take That, mijn vier jaar jongere nichtje had posters van de Backstreet Boys in haar tienerkamer hangen en mijn moeder viel op mijn vader omdat hij op Paul McCartney van The Beatles leek.

Maar in de jaren nul leek de boyband opeens uit de gratie. ’N Sync zakte ergens begin deze eeuw in toen bandlid Justin Timberlake solosucces kreeg, voor het eerst sprong er geen nieuw gefabriceerd groepje in het achtergebleven vacuüm. Jongens met gitaren en zangeressen als Lady Gaga, Rihanna en Katy Perry domineerden de afgelopen jaren de popcharts. Voor jongens met gladde kapsels en dito dansmoves leek even geen plek. Tot dit jaar.

Want 2012 betekende de terugkeer van de boyband. TIME magazine doopte in het decembernummer de boyband tot ‘comeback van het jaar’. En jongensgroepjes met namen als The Wanted, One Direction en Big Time Rush hebben de Amerikaanse hitlijsten overgenomen.

De groep die op dit moment het meeste succes heeft, is One Direction – een vijftal Britten van rond de twintig die door Simon Cowell werden samengevoegd nadat ze als soloartiest afvielen bij talentenshow X-Factor. De band verkocht wereldwijd al meer dan vijftien miljoen cd’s en in Nederland is hun tweede cd vorige week platina geworden. Waar de vijf jongens van One Direction komen, staan de hysterisch huilende meisjes rijendik. En voor hun wereldtournee komende lente is nu al geen kaartje meer te krijgen.

„De gekte is enorm”, zegt Rawathe Keijzers van de Hitkrant. „Als we een week niet over One Direction schrijven, krijgen we boze mail.” Het fanatisme is volgens Keijzers groter dan bij Justin Bieber, de tienerster die de afgelopen jaren een van de best verkopende artiesten ter wereld was. „Een boyband kan hele vriendinnengroepen aanspreken”, zegt Keijzers. „Een band met vijf leden heeft voor ieder meisje een type dat ze leuk kan vinden; je hebt de verlegen jongen, de brutale, de lieve. Justin Bieber is maar alleen.”

Toch is het juist dankzij het succes van Bieber dat de boyband een comeback heeft kunnen maken, denkt sociaal wetenschapper Linda Duits. „Dat er een tijd lang geen boybands waren, heeft te maken met het door de downloadcultuur veranderde verdienmodel in de muziekbranche. Tienermeisjes waren altijd de grootste afnemers van cd-singeltjes, tot ook zij gingen downloaden. Opeens was het voor een platenmaatschappij niet meer rendabel om een boyband op te zetten.”

Want boybands kosten geld, veel geld – er moeten stylisten worden ingehuurd om de imago’s vorm te geven, er worden teams van tekstschrijvers aangetrokken om de aanstekelijke hitjes te schrijven en ook de gelikte clips kosten meestal meer geld dan die van andere artiesten. Duits: „Daarom besloten platenmaatschappijen begin deze eeuw te investeren in gitaarbandjes. Een live band kan het geïnvesteerde geld sneller terugverdienen met een clubtour.”

Dat de tienermeisjes van de jaren nul toch behoefte hadden aan een idool dat voldoet aan de eisen van een boybandjongen – het type dat zich nog niet hoeft te scheren en alles behalve seks uitstraalt, zodat meisjes op een veilige manier hun eigen gevoelens op hem kunnen projecteren – bewees het succes van Justin Bieber. En Bieber liet zien dat er nog steeds geld te verdienen is met popmuziek. Want behalve cd’s verkoopt de achttienjarige ook kleren, petjes, posters, accessoires en zelfs tandverzorgingsproducten. Duits: „Tienermeisjes zijn nog steeds bereid om heel veel geld uit te geven aan hun idolen. En dat ontdekten de platenmaatschappijen weer dankzij Justin Bieber.”

Dit besef resulteerde in eerste instantie vooral in een buslading Bieber-klonen, maar het maakte ook de weg vrij voor de huidige boybandhype. Al waren het de tienermeisjes zelf, die de trend zetten. Keijzers van de Hitkrant: „Toen One Direction in Engeland nog aan X-Factor meedeed, kregen wij al brieven binnen van fans. Zij hebben de band grootgemaakt. Platenmaatschappij Sony was helemaal niet van plan om buiten Engeland iets met One Direction te gaan ondernemen. Pas toen de vraag zo groot werd dat ze er niet omheen konden, besloten ze de jongens naar andere landen te brengen.”

In het kielzog van One Direction volgden andere bands, zoals de tegenhanger The Wanted, ontwikkeld voor het volwassen tienermeisje. Keijzers: „Ze zingen over feesten en meisjes versieren. Voor veel jonge meisjes is dat nog iets te moeilijk.” En sinds kort probeert ook The United, een boyband met leden uit vijf verschillende Europese landen, waaronder Nederland, voet aan de grond te krijgen.

De nieuwe boybands verschillen op één punt wezenlijk met de bands van eerdere generaties. De boyband van nu danst niet meer. Waar Take That en de Backstreet Boys de ene dansroutine na de ander afwerkten, lopen de jongens van One Direction en The Wanted gewoon over het podium. Dansen is uit. Keijzers: „Maar zingen kunnen ze tegenwoordig wel allemaal. Ik denk dat de meiden van nu dat verwachten na de vele talentenjachten en YouTube-sterren waarmee ze zijn opgegroeid. Als iemand gaat zingen én dansen, moet het wel allebei kwalitatief goed zijn.”

Sociaal wetenschapper Linda Duits denkt dat het ook een reactie kan zijn op die vorige generatie boybands en het imago dat zij hadden. „Al kan ik me niet voorstellen dat de boybands die over vijf jaar succesvol zijn niet gewoon weer hun dansjes doen. Jonge meisjes houden nu eenmaal van dansen.”

Dat er over vijf jaar weer een hele nieuwe generatie boybands zal zijn, staat volgens Duits vast. „Dit soort bands blijven nooit lang bestaan. Er is altijd één jongen in de band die serieus genomen wil worden en alleen verder gaat. Kijk naar Take That, kijk naar ’N Sync. Boybands gaan altijd weer uit elkaar.”

Gelukkig is het tienermeisje tegen die tijd meestal klaar om de jongen op de poster in te ruilen voor een echt vriendje.