Cruise als wreker in keiharde maar ook domme actiethriller

Jack Reacher. Regie: Christopher McQuarrie. Met: Tom Cruise, Rosamund Pike, Werner Herzog, Robert Duvall. Vanaf 27/12 in: 75 bioscopen.

De figuur van de eenzame wreker blijft de Amerikaanse film inspireren. Het wijde, wetteloze landschap van de western heeft al lang plaats gemaakt voor de moderne tijd, maar gebleven is dat grijze gebied tussen recht en wet dat schrijvers en filmmakers haast manisch willen omploegen. Niet om het te ontginnen. Maar om de wormen en het rot aan de oppervlakte te halen.

In Jack Reacher, de nieuwste Tom Cruise, moet je zelfs vermoeden dat de voornaamste reden om de film te maken niet alleen de bestsellercyclus van Lee Child is), maar ook de onbeschaamde exploitatie van dat morele barre land. „De wet heeft grenzen, hij niet”, luidt de slogan waarmee de film wordt aangeprezen.

Wel pech dat de Amerikaanse première moest worden uitgesteld, omdat een andere eenzame wreker zijn geweer leegschoot op een basisschool. Volgens studio Paramount uit respect voor de nabestaanden, maar het is ook net het soort publiciteit dat de film niet schaadt.

Want Jack Reacher is een wreker aan de zogenaamd goede kant, een ex-militair die een rol speelt in het rond krijgen van een zaak over een ogenschijnlijk volkomen heldere moordaanslag door een scherpschutter. Maar hoe meer hij met behulp van de ambitieuze advocate Helen Rodin gaat graven, hoe meer vuiligheid aan de oppervlakte komt. Waarom dat op eigenrichting moet uitlopen, is iets om je even over te verbazen. Maakt dat zo’n personage cool? Bevredigt dat onze diepste instincten als filmkijkers? Of onderschat Hollywood ons gewoon weer eens schromelijk? Is Jack Reacher de zoveelste film die met een man, een geweer en een missie de hersens uit ons hoofd wil blazen?

Als hardboiled actiethriller doet de film namelijk veel goed. De plot is vergeleken met het boek ernstig ingedikt, maar er is geïnvesteerd in interessante personages. Tom Cruise is en blijft een intrigerende acteerrobot en de film verdient punten met de bijrollen van Robert Duvall als eigenaar van een schietbaan en filmmaker Werner Herzog die de schurk speelt. Herzog verbeeldt in z’n eentje het ijskoude cynisme van de geweldsindustrie. Dat maakt de film bijna subversief. Of beter gezegd: zo zou je er naar moeten kijken.

    • Dana Linssen