brieven

De commentator was bevangen door mystiek

Hoofdschuddend las ik het commentaar ‘Het einde van het einde’ (NRC Handelsblad, 20 december). In de eerste plaats omdat we hier haarscherp de mens uit Genesis ontmoeten die niet minder wil zijn dan God, maar zelf God wil zijn. In de tweede plaats omdat een tussenkopje vermeldt: ‘De behoefte aan mystiek is van alle tijden’. Verstandige mensen zouden dan denken: daar moet toch iets in zitten, want kennelijk heeft zelfs de evolutie daar geen eind aan kunnen maken. Zo niet de commentator. Die rekent zich tot het kamp van de rationalisten – blijkens het vorenstaande een niet bestaande mensensoort – die een innerlijk nastreven van een stationsklok en geen behoefte hebben aan mystiek; een nooddruft waaraan de ontkerkelijking geen einde maakte.

Wat nu? Er is, zoals het commentaar ook toegeeft, een niet uit te roeien menselijke hang naar mystiek. Tegelijkertijd werd kennelijk verwacht dat de ontkerkelijking, die de commentator overigens uitsluitend beoordeelt aan de hand van Amsterdam en delen van de Randstad, daar een einde aan zou maken. Dan zoekt de mystiek toch andere wegen? We zullen het er maar op houden dat de commentator zo bevangen was door de mystiek van een niet bestaand rationalisme dat het verstand op nul is geraakt. Graag had ik het bovenstaande verpakt in een ingezonden brief, maar rationeel denken leerde me dat zo’n brief bij rationalisten geen enkele kans maakt. Daarom maar mijn hart uitgestort. Mag er bij onwelgevallige mystiek nog enig niveau blijven?

A.L. de Werker

Groningen

Geen duurzaamheid bij de boer door stuntprijzen

Albert Heijn speelt een belangrijke rol in verduurzaming van voedsel, maar het heeft nog niet beloofd alleen nog maar biologisch varkensvlees te verkopen. (‘Doe de plofkip in de ban’, commentaar in NRC Handelsblad, 24 december).

Er is wel afgesproken dat alleen nog ‘sterrenvlees’ van varkens verkocht wordt. Biologisch varkensvlees krijgt dan drie sterren. Het meeste varkensvlees in het schap heeft één ster. En dat gaat dan alleen nog maar over dierenwelzijn.

Het stunten met voedsel is het afgelopen jaar doorgegaan. Aanbiedingen zoals € 4,99 per kg kipfilet, in verschillende supermarkten. Tegen die prijs kan een Nederlandse boer niet duurzaam produceren.

Het is daarom te hopen dat vlees, groenten, fruit, brood en zuivel, vanaf 2013 niet langer speerpunt zijn in de prijzenslag om de consument.

Het gaat niet alleen om dierenwelzijn, maar ook om andere zaken als milieu, klimaat en werkomstandigheden.

Dat vraagt om afspraken tussen boeren, tuinders, supermarkten en consumentenorganisaties. Het vraagt erom dat de nieuwe Autoriteit Consument en Markt (ACM) zulke afspraken toestaat, omdat het hier gaat om het publieke belang. En het vraagt erom dat de Europese Unie rekening houdt met deze belangen in vrijhandelsverdragen met landen als Oekraïne, Canada, Brazilië en de VS.

Er blijft, als de duurzaamheid geregeld is, nog genoeg te concurreren over.

Klaas Johan Osinga

Leeuwarden