Vrede op aard

Op Eerste Kerstdag greep voor mij alles in elkaar, alsof het ‘daarboven’ afgesproken was.

Op tv viel ik ’s morgens bij toeval in een stukje uit de serie 30 minuten van Arjan Ederveen en Pieter Kramer, halverwege de jaren negentig (zo lang geleden alweer!) uitgezonden door de VPRO. De serie was een satire op allerlei intieme documentaires en op reality-tv. In een aflevering speelt Ederveen een vrouwelijk lid van de Tweede Kamer, dat zich laat interviewen door Maartje van Weegen – die zichzelf mocht spelen – in Nova.

Het Kamerlid, ‘Els Bongers’, wordt niet gehinderd door enige kennis van de kwestie, de verdwijning van ‘de PKN-rapporten’, of zoiets. Ze is alleen maar bezig met haar uiterlijke verschijning, die al lelijk door de tand des tijds is aangevreten. In de taxi naar de studio geeft ze het thuisfront instructies over de videorecorder, die straks moet worden aangezet. Verzaligd laat ze zich vervolgens opkalefateren in de schminkkamer.

Eindelijk op de tv!

Het interview wordt een ramp. Els weet niet waar het over gaat, de verdwijning van die rapporten is haar volkomen ontgaan.

„Wat vindt u ervan?” vraagt Maartje.

„Twee dingen…”, zegt Els. „Het heeft mijn volledige aandacht.”

Hilarische televisie, en een ideale opmaat voor de kerstmatinee in het DeLaMar Theater waar ik een uurtje later heen moest. Daar werd de voorstelling Vrede op aard, Kerstmis in Amsterdam door Kees Prins en Olga Zuiderhoek gespeeld. Het is een ware kerstklassieker geworden: dit jaar wordt het voor de vijfde achtereenvolgende keer opgevoerd. Ik had er al veel goeds over gehoord, maar steeds vergat ik de stap van de kalkoen naar het theater te maken.

Wat Arjan Ederveen hiermee te maken heeft? Véél. Kees Prins en hij begonnen hun carrière in het theater ruim dertig jaar geleden samen als het cabaretduo De Duo’s, geregisseerd door…Olga Zuiderhoek. Ze waren meteen al erg leuk en ze bleven dat nadat ze uit elkaar waren gegaan: Prins bij ondermeer Jiskefet en Ederveen met Tosca Niterink in Theo en Thea, de series met regisseur Pieter Kramer en allerlei andere producties.

Hun humor vond ik af en toe ook weer terug in Vrede op aard, vooral in de campachtige satire op de kerstliederen die Prins en Zuiderhoek de vette Jordanese sentimentaliteit meegeven die bij het genre hoort. Zuiderhoek bedacht het idee voor de voorstelling, Prins schreef de dialogen. Geen wonder dat de naam van Ederveen nogal eens viel in deze voorstelling – als een soort hommage?

Prins en Zuiderhoek spelen Chris en Agaath, een ooit succesvol artistiek duo waar inmiddels geen vraag meer naar is. Zij zit in een rolstoel en heeft last van beginnende dementie, hij is een stevige drinker die niets liever doet dan herinneringen ophalen aan de gloriejaren. Chris wil nog graag op zijn manier een feestje van het leven maken, maar zij heeft er geen zin meer in, ze mijmert vooral over de zoon van een zus die in Uruzgan is omgekomen.

Allemaal ingrediënten voor een wrange komedie, zou je denken. De bezoeker wordt er op de bijbehorende flyer zelfs voor gewaarschuwd dat het geen ‘familievoorstelling’ is. Toch valt dat reuze mee, er wordt in de zaal meer gelachen dan gehuild. Vrede op aard is kluchtig genoeg om er de hele familie mee naartoe te nemen. Chris barst op een bepaald moment in een heftige scheldpartij uit, maar dat gebeurt in de beste families – misschien juist wel met Kerstmis.