‘Nieuwe regels gevaar woningmarkt’

De banken dringen aan op een versoepeling van de regels voor hypotheekrenteaftrek. De nieuwe regels die het kabinet voorstaat schieten door en het wordt er alleen maar nóg slechter op, stellen zij. Wat zijn die nieuwe regels en wat zijn de consequenties? Zes vragen over hypotheken.

Door de crisis dalen de huizenprijzen. Ook staan huizen steeds langer te koop, zoals goed te zien in de Jacob van Lennepstraat in Amsterdam. Foto’s Olivier Middendorp

1 Wat zijn de huidige regels?Huizenbezitters mogen nu maximaal dertig jaar de rente op hun hypotheek aftrekken. Dat is een regel uit 2001. Het was onderdeel van de grote belastinghervorming van toenmalig minister van Financiën Gerrit Zalm (VVD). Tot die tijd mochten huizeneigenaren in theorie net zo lang rente aftrekken als ze wilden.

De regel gold voor iedereen die vanaf 1 januari van dat jaar een huis kocht. Wie al een huis had, mocht vanaf 1 januari ook nog eens dertig jaar rente aftrekken. Huizeneigenaren die na die datum voor het eerst een nieuw huis kochten en een nieuwe hypotheek afsloten, mochten vanaf dat koopmoment ook nog dertig jaar aftrekken.

2Wat willen de banken veranderen?Veel details zijn (nog) niet bekend. Maar vast staat dat de banken graag zien dat de hypotheekrente een aantal jaar langer mag worden afgetrokken dan nu wettelijk is toegestaan. Veertig jaar is een termijn die wordt genoemd. De regel zou moeten gelden voor nieuwe gevallen.

3Waarom willen de banken dat nu veranderen?

Op 1 januari 2013 treden de nieuwe regels voor hypotheken in werking. Daarin staan twee belangrijke dingen. Ten eerste moeten nieuwe huizenkopers vanaf die datum 100 procent aflossen, in maximaal dertig jaar tijd. Ten tweede moet vanaf 1 januari 2014 ook de renteaftrek zelf worden afgebouwd. Het huidige systeem is niet langer houdbaar, zegt de regering. De nieuwe regels moeten ook helpen om in de toekomst een nieuwe bankencrisis te voorkomen.

Banken vinden echter dat de regeling doorschiet en een gevaar vormt voor de woningmarkt. Die markt ligt op dit moment vrijwel stil en door de nieuwe regels zou het er nóg slechter op worden. Hypotheken worden er duurder door en dat belemmert de doorstroming.

Als de rente langer kan worden afgetrokken, kan de looptijd van hypotheken ook verlengd worden, zeggen de banken (alleen de looptijd verlengen is voor niemand interessant, omdat men dan na dertig jaar ineens te maken krijgt met dubbele lasten). Daardoor kunnen de maandlasten omlaag, wat bijvoorbeeld een stimulans zou kunnen geven aan starters.

Om dezelfde reden dringen de banken ook aan op een versoepeling van de regels voor het aflossen zelf. 50 procent in plaats van 100 procent zou ook al genoeg zijn. De Eerste Kamer nam deze maand een motie aan waarin de regering werd verzocht te onderzoeken of 50 procent aflossen inderdaad ook niet mogelijk was.

4Wat hebben de banken hieraan?Als de woningmarkt weer op gang komt, zullen de huizenprijzen stabiliseren. De verdere forse prijsdaling die nu wordt voorzien voor 2013, is voor banken een risico. ABN Amro moet dit jaar 200 miljoen euro afschrijven op hypotheken die zoals dat heet ‘onder water’ staan.

Een gezondere portefeuille is bovendien aantrekkelijker door te verkopen aan bijvoorbeeld pensioenfondsen. Banken willen hun hypotheken graag doorsluizen naar pensioenfondsen om zo geld te verkrijgen voor het verstrekken van nieuwe hypotheken. Geld aantrekken via andere kanalen gaat momenteel moeizaam. De commissie-Dijkhuizen verkent momenteel deze mogelijkheid. Maar pensioenfondsen zijn niet enthousiast.

5Wat betekent het voor huizenbezitters en potentiële kopers?

Iedereen die een huis heeft, of er binnenkort een koopt, is uiteraard gebaat bij een stabiele woningmarkt. Niemand wil dat de waarde van zijn woning keldert.

Het idee van de banken is echter – omdat die alleen voor nieuwe gevallen geldt – met name voor starters gunstig. Omdat hun maandlasten er dus lager door worden. Veel starters vinden dat zij onder het regeerakkoord juist benadeeld worden.

Voor mensen die reeds een huis hebben, zijn er vooral veel vragen. Zij lopen fiscaal voordeel mis omdat zij maar dertig jaar rente mogen aftrekken. En wat als iemand al een huis heeft en later een nieuw huis koopt met een nieuwe hypotheek? Mag hij of zij vanaf dat koopmoment dan weer ineens veertig jaar aftrekken?

6 Wat vindt het kabinet ervan?Minister Dijsselbloem van Financiën (PvdA) zei vanochtend nog in de Volkskrant dat hij niets voelt voor enige versoepeling van de hypotheekregels. „Dat moeten we gewoon niet doen.” Het mag ook niet van Brussel, stelt hij. „Ik geef u op een briefje dat als de begrotingscommissaris dit hoort, hij zegt: Nederland stelt de aanpak van onevenwichtigheden wéér uit.”

Langer aftrekken is een gevoelig onderwerp voor de coalitie. Het heeft een directe impact op de overheidsfinanciën, zij het op lange termijn. Als mensen tien jaar langer mogen aftrekken betekent dat tien jaar minder belastinginkomsten. Terwijl het kabinet juist daar iets aan wil doen.

    • Chris Hensen