Inktvraat bedreigt belangrijk VOC-archief

Kilometers aan 17de en 18de-eeuws VOC-archief in Indonesië, de grootste overzeese collectie van Nederlandse erfgoed, dreigt door inkvraat en verrotting verloren te gaan, zo meldt Trouw. ‘Noch de Indonesische noch de Nederlandse regering kijkt er naar om’, zegt historicus Hendrik Niemeijer in het dagblad. Het digitaliseringsproject van het VOC-archief werd in september van dit jaar ingeluid

Kilometers aan 17de en 18de-eeuws VOC-archief in Indonesië, de grootste overzeese collectie van Nederlandse erfgoed, dreigt door inkvraat en verrotting verloren te gaan, zo meldt Trouw. ‘Noch de Indonesische noch de Nederlandse regering kijkt er naar om’, zegt historicus Hendrik Niemeijer in het dagblad. Het digitaliseringsproject van het VOC-archief werd in september van dit jaar ingeluid door Niemeijer zelf. Niemeijer, een historicus die samenwerkt met de Universiteit Leiden, was door een Indonesische Universiteit uitgenodigd om over het belang van digitalisering te komen praten. Niemeijer ontvangt geld voor scanners van De Cort Stichting, een stichting die zich inzet voor het behoud van archieven uit de koloniale periode. Een van missies van de stichting is te zorgen voor de conservering, digitalisering en toegankelijkheid van de Nederlandse archieven in Indonesië. Deze ambitie vloeit voort uit het feit dat die archieven enkele jaren geleden zijn opgenomen in the UNESCO Memory of the World Register.

De VOC-archieven worden bewaard in het ‘Arsip Nasional’, dat in de jaren zeventig is gebouwd. Niemeijer noemt in Trouw de klimatologische omstandigheden in het gebouw slecht:

‘Het Arsip Nasional is in de jaren zeventig gebouwd. Sindsdien is er niets gedaan aan de klimaatverbetering. De airconditioning valt geregeld uit of wordt lager gezet als er geen geld is voor stroom. Er zijn temperatuurwisselingen, het is er veel te vochtig en te stoffig. De aantasting van het papier gaat daardoor veel sneller; elk jaar verdwijnen tientallen meters aan archief. Ook kan je sommige documenten nog maar één keer lezen, want als je de bladzijde omslaat kan het in kleine stukjes uiteenvallen en is het weg.’

De heer Snellen van Vollenhoven, secretaris van De Cort Stichting, laat per telefoon weten de zorgen van Niemeijer te delen:

‘Ik heb het archief onder mijn eigen ogen zien verdampen. Er moet soms een infraroodlamp aan te pas komen om de teksten nog te kunnen lezen.’

Snellen van Vollenhoven zegt wel verrast te zijn door de plotselinge aandacht voor zijn stichting en het archief in Indonesië. De problemen spelen al langer en De Cort Stichting zal ook in de toekomst door blijven gaan met de digitalisering van de Indonesische archieven. Wel wenst Snellen van Vollenhoven te benadrukken dat de steun van het Nationaal Archief in Den Haag zeer wenselijk is. De Cort Stichting werkte vooral tussen VOC-jaar 2002 en 2007 goed met het Nationaal Archief samen. In 2002 werd er vanuit het Nationaal Archief begonnen met het opstellen van een inventaris van het Indonesische archief. Die inventaris is in 2007 door De Cort Stichting uitgegeven.

Met de steun van het Nationaal Archief kan volgens de heer Snellen van Vollenhoven het vertrouwen gewonnen worden van de Indonesiërs, die de documenten zien als hun eigen nationaal erfgoed. Snellen van Vollenhoven ziet bereidwilligheid bij het Nationaal Archief in Den Haag, maar heeft geen enkel idee waar dit op zal uidraaien.

‘Ik was anderhalve week geleden in Den Haag. Het lijkt er inderdaad op dat ze daar op korte termijn meer aandacht willen geven aan Indonesië. Het Nationaal Archief wil geld vrijmaken, maar om hoeveel geld het gaat en waar dat uiteindelijk aan besteed gaat worden, is mij niet duidelijk.’

 

    • Roderick Nieuwenhuis