Deze films had je moeten zien in 2012

De redactie van NRC Handelsblad vond Holy Motors de beste film van dit jaar. Foto EPA / Cannes Film Festival De redactie van NRC Handelsblad vond Holy Motors de beste film van dit jaar. Foto EPA / Cannes Film Festival

Goed, je kunt het filmjaar 2012 ook bekijken in een van de vele YouTube-filmpjes waarin de beste passages zijn samengevoegd. Maar wat waren nou de beste films van 2012, en welke kun je overslaan? En ook: wat zijn de films om volgend jaar naar uit te kijken, voordat iedereen het er al over heeft?

De aller-, allerbeste film van 2012: ‘Geweldige film, maar waar gaat het over?’

Het filmjaar 2012 kende veel actie, fantasie, magisch realisme en taboes. Blockbusters als de nieuwe Batman en James Bond, de laatste aflevering uit de vampiersaga Twilight en de herlancering van het Lord of the Rings-concept met The Hobbit in drie delen. Of magisch realisme als Life of Pi en Cosmopolis, maar ook culturele highlights als Shame, Jagten, Amour en De Rouille et d’Os. Maar wat was nu de aller-, allerbeste film van dit jaar?

Volgens de Nederlandse filmpers is Amour van Michael Haneke de beste bioscoopfilm van 2012. De Kring van Nederlandse filmjournalisten (KNF) liet vandaag weten dat de film over een bejaard stel was verkozen tot beste. De film gaat over een oudere vrouw die een herseninfarct krijgt, de film won eerder een Gouden Palm.

http://www.youtube.com/watch?v=ekjfj8sLFqs

De recensenten van NRC Handelsblad riepen maandag niet Amour maar Holy Motors van de Franse regisseur Leos Carax uit tot de beste.

Niets van gehoord? Dat kan heel goed. De film was geen kaskraker: hij kwam midden in de zomer uit en trok rond de 14.000 bezoekers. Ook het toonaangevende Amerikaanse filmblad Film Comment en het Franse Cahiers du Cinema verkozen de film al tot beste van het jaar. NRC’s Peter de Bruijn schrijft:

Dat Holy Motors goed is, daar zijn veel recensenten het dus snel over eens. Minder eenvoudig is het om vast te stellen waar de film nu eigenlijk over gaat, en wat het allemaal te betekenen heeft. In de film speelt de unieke acteur Denis Lavant liefst elf rollen. Hij is in de film te zien als Mr. Oscar, die een dag en een nacht door Parijs rijdt in een limousine. Elke keer als hij uitstapt ondergaat hij een gedaanteverwisseling: van oerman Mr. Merde die een fotomodel ontvoert en meesleept naar zijn hol, tot het gezinshoofd van een chimpanseefamilie en van huurmoordenaar tot balletdanser.

Oordeel zelf:

Andere favorieten, en films die we liever niet hadden willen zien

De favoriete film van recensent Peter de Bruijn is niet Holy Motors, maar Shame, over de seksverslaafde Brandon:

Shame heeft een groot en belangrijk onderwerp, seksverslaving, waar bij mijn weten niet eerder een film over is gemaakt. Je zou dat onderwerp ook als symbolisch kunnen zien voor het moderne leven, voor individualisering en gerichtheid op de eigen behoeftebevrediging, zonder echt contact te maken met een ander, maar dat ligt er in de film niet te dik bovenop. De film is ook een hele goede case study van wat een seksverslaving is, en hoe een seksverslaafde precies functioneert.

Het is een ook prachtig portret van een metropool, New York; een stad waar mensen op de een of andere manier eenzamer kunnen zijn dan waar ook ter wereld. De samenwerking tussen acteur Michael Fassbender en regisseur Steve McQueen is een hele bijzondere, die nu al twee hele goede films heeft opgeleverd: Hunger, de eerste speelfilm van McQueen, en Shame.

En de slechtste: This Must Be The Place.

This Must Be the Place is op alle fronten een teleurstelling. Paolo Sorrentino heeft prachtige films gemaakt in Italië, maar in zijn eerste Engelstalige film, die zich afspeelt in de VS, is hij de context kwijt van een wereld die hij goed kent, en dan blijft er een alleen een holle stijloefening over. Sean Penn, die de hoofdrol speelt, is een van de beste acteurs die er zijn, maar hier gaan al zijn overdreven, gekunstelde maniertjes echt op de zenuwen werken.

Coen van Zwol verkoos Holy Motors tot beste. Een andere favoriet is Cosmopolis, die zich, verrassend genoeg, ook voor een groot deel in een limousine afspeelt:

Teleurstellend vond Van Zwol The Dark Knight Rises, die bij Peter de Bruijn juist in de top 5 van favorieten staat. Van Zwol is minder enthousiast: “Even ridicuul als zijn voorganger groots was. Een heteluchtballon die veel te traag leeg lubbert in monotone actie en slappe moraal.”

Nog even ter herinnering, hier ging die over:

Ook voor Dana Linssen is Holy Motors favoriet - hij is immers gezamenlijk verkozen tot de beste. Kort maar krachtig beargumenteerd: “Dit. Is. Dus. Filmmaken. Wild. Orgastisch. Fuck You.” En de slechtste film van het jaar? Die is er volgens Linssen niet. Of tenminste, die is ze vergeten:

Wat is het toch heerlijk om alles wat tegenviel aan het einde van het jaar te zijn vergeten. Op de grens met het nieuwe filmjaar is geen enkele slechte film meer relevant.

André Waardenburg kiest als favoriet ook Amour. Deze film leverde volgens hem het ontroerendste moment van 2012 op. “Afschuwelijk”, zegt Van Waardenburg over What to Expect When You’re Expecting van Kirk Jones. De film “presenteert aanstaande ouders onbedoeld als onuitstaanbare narcisten. Mooi symbool voor de film zelf.”

En welke beste films kunnen we dit jaar verwachten?

De films waar Peter de Bruijn naar uitkijkt: LincolnSilver Linings Playbook en Twelve Years a Slave:

Ik kijk uit naar twee films die in Amerika veel enthousiasme losmaken, die genoemd worden als Oscarkandidaten, maar hier nog niet te zien waren: Lincoln van Steven Spielberg, omdat die film over de beroemdste Amerikaanse president (gespeeld door Daniel Day Lewis) naar het schijnt heel klein en intiem is. Dat is voor een Spielbergfilm echt bijzonder.Ik ben ook heel benieuwd naar de komedie Silver Linings Playbook van David O. Russel. Zijn eerdere films zoals Three Kings en The Fighter zijn volstrekt uniek en heel goed, en deze schijnt ook weer dat niveau te hebben.

Maar het meest benieuwd ben ik naar Twelve Years a Slave van Steve McQueen, die opnieuw met Michael Fassbender in zee is gegaan, voor een film over het Amerikaanse slavernijverleden. Van alle min of meer jonge filmmakers die momenteel van zich doen spreken (McQueen is begin veertig, hij was eerst alleen actief als beeldend kunstenaar) heb ik van hem de hoogste verwachtingen.