'De pensioenpot is over tien jaar gehalveerd'

Gray hair --- Image by © Mario Castello/Corbis © Mario Castello/Corbis

Aanleiding

Financieel commentator Peter Verhaar zei op 4 december bij Pauw & Witteman dat de huidige pensioenpot van meer dan 1.000 miljard euro over tien jaar gehalveerd is. Die 1.000 miljard noemde hij een recordbedrag. „En toch is het te weinig geld om aan al die verplichtingen, waar pensioenfondsen aan moeten gaan voldoen de komende 40 jaar, te voldoen.” De pot loopt volgens Verhaar snel leeg door de vergrijzing. „Jongeren hebben een gigantisch probleem, want bij een ongewijzigd beleid hebben zij straks niets meer.” nrc.next-lezer Ko Ruijter uit Maarssen wil weten of de helft straks echt weg is.

Waar is het op gebaseerd?

In de uitzending zei Verhaar: „Professor Frijns heeft in 2010 onderzoek gedaan en volgens hem is de hele pot over tien à vijftien jaar voor de helft leeg. Het geld wordt besteed aan mensen die op dit moment met pensioen zijn en mensen die de komende jaren met pensioen gaan.” Volgens Verhaar, oprichter van Alex Beleggersbank, is een van de oorzaken de langere levensverwachting. In de jaren 50 was die 72 jaar, nu is dat 82 jaar. De huidige gepensioneerden hebben geen geld afgedragen voor de tien jaar die zij langer leven.

En, klopt het?

Verhaar doelt op de studie Pensioen: Onzekere zekerheid. Een van de onderzoekers is Jean Frijns, oud-directeur van pensioenfonds ABP. In de studie staat onder meer dat in 1987 43 procent van het vermogen van de Nederlandse pensioenfondsen was toe te rekenen aan deelnemers ouder dan 55 jaar. In 2007 was dat meer dan 60 procent. Dit betekent dat meer dan 60 procent van het pensioenvermogen betrekking heeft op pensioenen die al zijn ingegaan of die binnen tien jaar in zullen gaan.

Hoe zit het met de halflege pensioenpotten over tien jaar? Frijns reageert: „Wat een indianenverhalen. De analyse in ons rapport geeft geen grond voor dit soort conclusies.”

Hoe zit het dan wel? De pensioenpot, al het geld van alle pensioenfondsen bij elkaar, bedraagt nu 981 miljard euro. Daaruit worden pensioenen betaald, maar via premies en beleggingen komt er ook weer geld binnen. Die inkomsten zijn op dit moment groter dan de uitgaven en dat blijft waarschijnlijk ook zo, zeggen experts. De vraag is alleen hoe groot.

Voor het ABP, het grootste pensioenfonds, ziet de berekening er concreet zo uit. ABP verwacht dat zijn eigen uitgaven de komende twintig jaar zullen stijgen, van 8,5 miljard nu naar 23,5 miljard in 2032. De inkomsten uit premies zullen in diezelfde periode stijgen van 9 naar 12,5 miljard euro. Het ‘tekort’ dat zo ontstaat, wordt goedgemaakt door beleggingen. Het ABP verwacht dat zijn eigen spaarpot in 2032 zal zijn gegroeid tot circa 650 miljard (nu is dat 240 miljard). Bij een rendement van zo’n 6 procent zal het fonds dus 40 miljard binnenhalen in 2032. Tellen we daar de pensioenpremies bij op, dan komen we uit op een totaal van 52,5 miljard euro. Daar trekken we de uitgaven vanaf (23,5 miljard) en dan houdt ABP in 2032 29 miljard euro over, dit geld wordt aan het totale vermogen toegevoegd.

Wanneer het ABP aan de nominale pensioenverplichtingen (vaste bedragen, die niet gecompenseerd zijn voor inflatie) wil voldoen, dan is een rendement op de beleggingen van 2,6 procent voldoende, zegt Jurre de Haan, beleidsadviseur van het ABP. Hij vertelt dat het fonds een rendement van 6 procent nodig heeft om de pensioenen te kunnen indexeren (meegaan met de inflatie). De afgelopen 20 jaar bedroeg het rendement bij ABP gemiddeld 7 procent. En het afgelopen jaar over de eerste drie kwartalen was dat 11 procent.

Conclusie

De pensioenpot van 1000 miljard is over tien jaar niet voor de helft leeg. Er zijn wel zorgen dat de pensioenpot minder hard zal groeien: de crisis en lage rente spelen een rol, de beleggingen leveren mogelijk minder geld op. Frijns wijst erop dat fondsen tegenwoordig tegen lage risico’s beleggen: ook dat levert minder op. Ook de vergrijzing neemt toe, meer mensen krijgen geld uitgekeerd en waarschijnlijk ook langer omdat ze ouder worden. Maar via premies en rendement zal het vermogen van de fondsen aangevuld worden. Wat de precieze omvang van de toekomstige pensioenpot is, is moeilijk te voorspellen. Maar dat de pot over tien jaar is gehalveerd is onjuist en dus onwaar.