Longreads feestdagen: de ideale boom en de geschiedenis van kerstverlichting

nrc.nl maakt iedere zondag een selectie van de beste longreads. Voor deze Eerste Kerstdag maakten we een extra aflevering. Over de zoektocht naar een Kerstboom die zijn naalden vasthoudt en de beruchte moord die lang geleden tijdens Kerst plaatsvond.

Nrc.nl maakt iedere zondag een selectie van de beste longreads, lange artikelen die op internet staan. Voor deze Eerste Kerstdag maakten we een extra aflevering, waarvoor we op zoek gingen naar vier verhalen die met Kerst te maken hebben. Over de zoektocht naar een Kerstboom die zijn naalden vasthoudt en de beruchte moord die lang geleden tijdens Kerst plaatsvond.

Op zoek naar een kerstboom die wél zijn naalden vasthoudt


Na Thanksgiving, eind november, beginnen de Verenigde Staten met de eerste voorbereidingen voor Kerstmis. De versiering wordt opgehangen en in de huizen, het straatbeeld en de winkelcentra worden de eerste kerstbomen opgetuigd. Maar hoe zorg je ervoor dat de dennen na een ruime maand nog steeds al hun naalden hebben?

Dat is waar fytopatholoog Gary Chastagner, hoofd van één van de zes kerstboom-onderzoekscentra in het land, een oplossing voor probeert te vinden. Door het kruisen van verschillende soorten dennensoorten proberen Chastagner en zijn collega’s de genen die verantwoordelijk zijn voor het afstoten van de naalden te ontdekken. Een kerstboom van twee meter heeft zo’n 350.000 naalden en iedere dag dat de naalden langer blijven zitten helpt in de strijd tegen de oprukkende kunstkerstboom.

Waarom zoveel moeite doen, vraagt de New York Times zich af. De krant duikt in (de geschiedenis van) de kerstboom-industrie en vindt een markt bestaande uit 15.000 kerstboomplantages met een jaarlijkse afzet van 30 miljoen bomen en een omzet van 1 miljard dollar.

Nowadays, Christmas tree farmers typically choose seed from a specialist, who ships it directly to a forestry corporation like Weyerhaeuser. Here, the conifers will germinate into inch-tall plants called plugs.

Mr. Scholz and his team of 18 workers then transplant the finger-high conifers on their farm. A few years later, Snowshoe will deliver them to a distant plantation, where they will reach maturity. The whole rotation, from seed to Christmas tree stand, may take 8 to 12 years.”

Lees het hele verhaal van Michael Tortorello op de site van The New York Times (2.554 woorden).

De Kerstmoord die tot honderden liedjes leidde

Stagger Lee
De avond van Eerste Kerstdag, 1895. In St. Louis, in de Amerikaanse staat Missouri, ontstaat een ruzie tussen twee vrienden, waarna de een de ander doodschiet. De vermoorde man heet William ‘Billy’ Lyons, de moordenaar Lee ‘Stack Lee’ Shelton. Zijn daad wordt de inspiratie voor het verhaal van ‘Stagger Lee’, een liedje dat sindsdien door meer dan vierhonderd (!) artiesten is opgenomen.

De eerste liedteksten over de moord verschenen in 1903, de eerste opname is van 1923. James Brown nam zijn versie op, net als Bob Dylan, Neil Diamond, The Clash, Fats Domino, The Grateful Dead, Ike & Tina Turner, Tom Jones, Beck, The Black Keys en ook Elvis. Het liedje leidde weer tot gedichten, een musical, twee romans, een kort verhaal, een graphic novel en zelfs een pornofilm.

Maar wie was Stagger Lee en wat gebeurde er precies die avond? Alle liedjes vertellen min of meer hetzelfde verhaal, maar elk verschilt in details van de anderen. De Londense journalist Paul Slade is al jaren gefascineerd door ‘Murder Ballads’ en dit is er een van. Op zijn eigen website zette hij dit verhaal van bijna 10.000 woorden over die avond in een bar in St. Louis en hoe het honderden artiesten inspireerde.

“A man named Stack Lee - or Stagger Lee, or Stack O’Lee - goes to a bar called The Bucket Of Blood - or sometimes The White Elephant - where he kills a man called Billy Lyons - or Billy Lion, or Billy DeLyon - for stealing - or winning - his Stetson hat. The story takes place in St Louis - or Memphis or New Orleans - in 1932, 1940 or 1952. Sometimes Stack kills the bartender first for disrespecting him and then moves on to Billy, who’s done nothing to offend him at all. He’s a sadistic killer in one version and a wronged innocent in the next.”

Lees het hele verhaal van Paul Slade bij Planet Slade (9.489 woorden).

Het cementmolentje dat alleen ronddraaide als je niet keek


Als uitzondering eens een fictieverhaal, van de in 2008 overleden auteur David Foster Wallace. Hij schreef dit stuk dat in 2009 bij The New Yorker verscheen, over een man die terugdenkt aan een cadeau dat hij als jongetje eens voor Kerst kreeg. Het was een speelgoedwagentje met een cementmolen achterop. Zijn ouders vertelden hem dat die molen ronddraaide, maar alleen als het wagentje reed én als er niemand naar keek. Bewijzen dat het niet waar was, werd dat jaar een obsessie voor het jongetje.

Terugkijkend komt hij erachter dat hij de ‘magie’ van het ronddraaiende cementmolentje eigenlijk helemaal niet wilde doorbreken, want dat doe je als je eenmaal bewezen hebt dat waar je in geloofde niet waar is? En wat als het niet om een autootje of een tandenfee gaat, maar om religie?

“The point was that months were henceforward spent by me trying to devise ways to catch the drum rotating. Evidence bore out what they had told me: turning my head obviously and unsubtly around always stopped the rotation of the drum. I also tried sudden whirls. I tried having someone else pull the cement mixer.”

Lees het hele verhaal van David Foster Wallace op de site van The New Yorker (3.902 woorden).

Kerstverlichting is al sinds 1880 niet meer weg te denken

Het verhaal gaat dat Martin Luther de eerste was die een kaars plaatste op een boom, geïnspireerd door een mooie sterrennacht op een zestiende-eeuwse kerstavond. Pas honderd jaar later duikt de eerste echte voorloper van de kerstboom op. Duitse Christenen komen met de lichstock, een houten frame voor kaarsjes.

Brian Murray, student aan Yale University en journalist bij Yale Daily News, dook een paar jaar geleden in de fascinerende geschiedenis van de kerstverlichting. Zoals bekend is in Amerika de lichtversiering niet meer weg te denken - neem dit huis met 35.000 lampjes - maar Murray schrijft dat Thomas Edison in 1880 al met een soortgelijk gevoel voor show en marketing de eerste elektrische kerstverlichting presenteerde.

“During the 1880 Christmas season, he constructed an eight-mile underground wiring system in order to power a grand light display on the grounds of his Menlo Park factory. Situated along the railroad that passed between Manhattan and Philadelphia, Edison’s light display so enraptured passers-by that one reporter labeled him “the enchanter.” The light show was a sensationalist bit of self-promotion and part of a bid to gain a contract to power Manhattan with electricity. It was the first time (but hardly the last) that Christmas sentiment was used as a shrewd marketing tool. In 1900 retail stores began stringing lights in their windows, taking advantage of Edison’s tactics and starting a trend that has lasted until the present day.”

Lees het hele verhaal van Brian Murray bij History Matters (pdf) (7.341 woorden).

Over deze rubriek

Op internet moeten teksten kort zijn, was jarenlang het devies. Mensen lazen namelijk geen lange artikelen van een beeldscherm; daar was het papier voor. Tegenwoordig is dat anders. Met de komst van de tablets en e-readers is van een scherm lezen aantrekkelijker geworden. Bovendien ontstonden diensten als Instapaper, Pocket (voorheen Read It Later) en Klip.me, waarmee je een artikel van een website kunt bewaren om later te lezen - en belangrijker: in een aantrekkelijke opmaak. Daarom selecteert nrc.nl elke zondag, wanneer je er de tijd voor kan nemen, een aantal van de beste ‘longreads’. Dit is een extra aflevering van de serie, omdat het Kerst is.

    • Lex Boon en Peter Zantingh