Oorlog in het marathonpeloton

Het onweert in het marathonschaatsen. De KNSB heeft alle ploegen, zelfs de sponsors, op het matje geroepen over onsportief gedrag.

„Ze rijden elk jaar harder, en iedereen wil zijn plekje behouden. Sommigen wijken bewust van hun lijn af om anderen te hinderen”, verklaart de competitieleider. Foto Evelyne Jacq

Rode en gele kaarten. Schorsingen. Vloekende sporters die met gebalde vuist dreigen naar de coach van de tegenpartij. Een bond die zich genoodzaakt ziet betrokkenen te waarschuwen voor „verkeerde excessen” en „verbale intimidatie”.

Voetbal? Fout. Marathonschaatsen. „Vredige Kerst!”, schatert Jillert Anema door de afgeladen ijshal De Westfries in Hoorn. De coach van de BAM-ploeg heeft dankzij Arjan Stroetinga net weer een zege kunnen bijschrijven in de strijd om de Marathon Cup, zijn zoveelste. Maar aan de vooravond van de nationale titelstrijd, op Tweede Kerstdag in Utrecht, zijn vreedzame gedachten ver te zoeken in het marathonpeloton. „Ben ik de oorlog begonnen? Jij wou toch oorlog? Dit is topsport. Daar wordt niet gewacht, jongen!”

Harde taal in een sport die wordt gedragen door ruwe bolsters, onverwoestbare bulderbasten die niet klagen over een pijntje, een valpartij of ander ongerief. Maar de laatste weken rommelt het.

Het begon met de rode kaart die BAM-rijder Bob de Vries een weekend eerder had gekregen bij de marathon in Breda, omdat hij in het gedrang om de beste plaats van zijn lijn afweek en daarbij een tik uitdeelde. „En dat willen we niet”, zegt competitieleider Teun Breedijk van schaatsbond KNSB. Gevolg: twee wedstrijden schorsing. De twee leiders in het klassement, Christijn Groeneveld (BAM) en Crispijn Ariëns (De Haan Westerhoff) moesten hun getouwtrek bekopen met geel.

Een dag later stuurde Breedijk een e-mail naar de veertien teams in de topdivisie om rijders, begeleiders en sponsors te attenderen op hun afbladderende ethiek. Ploegleiders klagen over elkaar, schreef hij, scheidsrechters worden geïntimideerd, terwijl nota bene de competitieleider zelf was geïntimideerd door een sponsor. „Laten we onze sport sportief uitvechten”, besloot hij.

„De competitie is heel erg spannend”, legt Breedijk uit. „Maar je ziet ook dat de sporters wat ruwer met elkaar omgaan. Het gebeurt in de hitte van de strijd, niet altijd bewust. Maar ze rijden elk jaar harder, en iedereen wil zijn plekje behouden. Sommigen wijken bewust van hun lijn af om anderen te hinderen. Dat mag niet.”

De rijders zien de emoties op het ijs toenemen bij de tussensprints, waarin de ploegen treintjes vormen om hun sprinter te lanceren. „Dat zijn complete finales geworden”, zegt rijder Geert Plender van Team Van Werven. „Iedereen vecht voor een goede positie, net als bij wielrenners. Het verschil is dat zij hun handen aan het stuur hebben, wij hebben ze vrij. Dan gebeurt er wel eens wat. Elkaar de pas afsnijden, aan een pak trekken.”

Ook de enorme dominantie van één ploeg, BAM, wekt irritatie, blijkt zaterdagavond in Hoorn. De ploeg van Anema, met sterren als Groeneveld, Stroetinga, Bob de Vries en Jorrit Bergsma, zet vrijwel alle marathons naar zijn hand.

BAM-ploegleider Anema was blij met de interventie van de KNSB. Maar toen hij probeerde zijn collega-ploegleiders een uurtje voor de marathon in Hoorn bij elkaar te krijgen om de emoties te sussen, werd het lont juist aangestoken, zegt Anema. „Ze wilden niets met mij te maken hebben, ik was een schande voor de marathonsport.”

Het resultaat van dit affront werd zaterdagavond in Hoorn, na een rondje of twintig, in volle hevigheid zichtbaar. Toen de voornaamste concurrent van de BAM-ploeg, Ariëns, ten val kwam na een ongelukkige botsing met Pim Cazemier, besloten de rijders van Anema niet te wachten, maar juist het tempo te verhogen. Ariëns kwam nooit meer terug in het peloton en staakte, met een kapotte schaats, woedend de wedstrijd.

Anema was de eerste te erkennen dat hij een „rotstreek” had geleverd, al was het een aanval binnen de regels. „Wij hebben tot nu toe altijd gewacht. Maar als de concurrentie niet wil praten, nu ze mij als persona non grata behandelen is het heel simpel. Wie wind zaait zal storm oogsten. Je kunt niet zeggen: wat ben jij een boerenlul, en dan verwachten dat ik hem dan de volgende keer overeind help. Vandaag niet, nee.”

Oorlog in het peloton, dus. Toch wilde Ariëns na afloop, toen hij even rustig had kunnen ademhalen, niemand beschuldigen. „Het heeft geen zin alles op hen af te schuiven. Ik kwam heel dichtbij, dan wordt het voor BAM anders.”

De nummer twee in het klassement om de Marathon Cup keek liever vooruit. „Iedereen weet dat het Nederlands kampioenschap eraan komt. Dat is belangrijk, zeker nu dit is gebeurd. Positief is dat ik vanavond rust heb gehad, terwijl de rest 125 ronden in de benen heeft.”

Anema wil het nog steeds graag uitpraten. Want zijn rijders zijn gebaat bij rust. „Voor mij is het geen oorlog. Als de andere ploegen zeggen: Jillert, we moeten eens praten, dan wordt er de volgende keer gewoon weer gewacht.”

Het zal een heet gevecht worden, woensdag in Utrecht. Het was niet voor niets dat de bond een moreel beroep deed op het marathonschaatsen, want het ‘Kerst-NK’ is live op tv.