Machteloos

Columnisten hebben zelden gelijk. Stel, een columnist kondigt een zorgelijke ontwikkeling aan, en die ontwikkeling doet zich later in het jaar ook daadwerkelijk voor – heeft hij dan gelijk gekregen? Nee, hij heeft gefaald, zijn woorden hebben kennelijk geen enkel waarschuwend effect gehad, hij heeft zich bewezen als de irrelevante en machteloze praatjesmaker die hij is.

De laatste tien jaren heb ik aan één stuk door columns geschreven over het belang van integriteit voor het openbaar bestuur. Boek geschreven, leesreis gemaakt, iedereen gesproken; en het gesjoemel is in al die jaren alleen maar erger geworden. Nu kan ik natuurlijk in triomf uitroepen dat ik gelijk heb gehad. Maar ik kan ook de reëlere conclusie trekken dat niemand naar mijn stem heeft geluisterd, en dat ik in die tien jaar alleen maar de maatschappelijke overbodigheid van de columnist heb aangetoond.

Wacht, het wordt allemaal nog erger. Want kondigt de columnist iets aan, en het gebeurt vervolgens juist niet, dan heeft hij al net zomin gelijk. Dan is hij gewoon de zoveelste alarmist van beroep. Het afgelopen jaar heb ik in de krant geprobeerd verschrikkelijk veel paniek te zaaien over mogelijk misbruik van nieuwe technologieën. Het ging me vooral om de gedachte dat burgers binnenkort de toegang wordt ontzegd tot overheidsmiddelen of diensten – de zorg, het wegennet, het onderwijs – op grond van persoonlijke gegevens die ongemerkt over hen zijn verzameld.

In juli schreef ik bijvoorbeeld over de Chinese robot die zit ingebouwd in een auto van het merk Qin. De techniek staat in contact met een netwerk op afstand en bewaakt middels camera’s het rijgedrag van de automobilist. Je kunt je voorstellen, beweerde ik het hele jaar door, dat zo’n robot straks door de overheid wordt gebruikt om burgers te manipuleren. Voor je het weet, schakelt de Chinese robot niet alleen je motor uit als er nog parkeerboetes open staan, maar ook als je niet bent komen opdagen op de ouderavond van de school van je kinderen.

Ik schreef steeds met zo veel aplomb over zo’n autoslot, omdat ik werkelijk dacht dat dit jaar een politicus of bestuurder het autoslot zou aanprijzen als manier om iets van de burgers gedaan te krijgen. Maar het gebeurde niet. En dus heb ik ongelijk. Gebeurt het volgend jaar alsnog, dan heb ik gefaald.

Maxim Februari is filosoof en schrijver.