Inflatie als oplossing schuldencrisis - onzichtbare belasting of niet?

Kan geld dat minder waard wordt een oplossing zijn voor de Europese schuldencrisis, of juist niet? Foto ANP / Lex van Lieshout

Een manier om van schulden af te komen, is inflatie. Steeds vaker wordt deze oplossing geopperd om de huidige schuldencrisis te bestrijden. Het Britse tijdschrift The Economist zette een aantal meningen op een rij. De Nederlandse macro-econoom Edin Mujagić schreef er het boek Geldmoord over.

Het opstuwen van inflatie ligt voor de hand in een tijd waarin zowel overheden, bedrijven als consumenten (bijvoorbeeld via hypotheken) gigantische schulden hebben uitstaan. Als je zorgt dat geld minder waard wordt, zorg je automatisch dat uitstaande schulden minder waard worden.

Inflatie verlaagt de schuldendruk

Inflatie ontstaat doorgaans doordat er meer geld wordt bijgedrukt. Stel dat er in een land 100 miljard van een bepaalde valuta in omloop is. En de schulden van alle inwoners, bedrijven en overheid bedragen tien miljard. Dan is de schuld 10 procent van al het geld dat in omloop is. Print de centrale bank extra geld bij, zeg 25 miljard, dan is de schuld opeens nog maar 8 procent.

Geld bijdrukken lijkt dus geen gek idee in tijden als deze, waarin onze schulden de laatste drie decennia enorm zijn gegroeid. Mujagić schrijft dat in de Verenigde Staten de totale schuld van consumenten, bedrijven en de overheid in 1980 nog ‘slechts’ 151 procent van het Bruto Nationaal Product (BNP) bedroeg. Dit betekent dat Amerikanen zo’n anderhalf keer meer schulden hadden uitstaan dan zij als land in één jaar verdienden. In 2010 was de schuldenlast opgelopen tot 268 procent.

In Nederland is het volgens Mujagić niet anders. Of eigenlijk: het is bij ons nog erger. Wij mogen denken dat we een zuinig volkje zijn, onze totale schuldenlast was in 1980 al 205 procent van het BNP en liep in 2010 op tot maar liefst 327 procent.

Zo simpel mogelijk uitgelegd hoe inflatie wordt berekend:

Door inflatie gaat onze koopkracht achteruit

Zolang wij meer schulden maken dan dat we sparen, klinkt inflatie als de ideale methode om deels onder die schulden uit te komen. Maar een ideale oplossing is het zeker niet, benadrukt Mujagić - net als de meeste experts in The Economist overigens.

Want nog afgezien van het feit dat inflatie snel oncontroleerbaar raakt (denk aan de hyperinflatie in Zimbabwe enkele jaren terug of die van Duitsland in de jaren twintig), is geldontwaarding ook een onzichtbare belasting.

Niet alleen onze schulden worden immers minder waard, al het geld verliest zijn waarde. Alles wordt duurder. Als de lonen niet even snel stijgen als de inflatie (en dat doen ze op het moment niet), gaat onze koopkracht achteruit.

‘Belastingheffing is ook een geniepige vorm van inflatie’

NRC-economieredacteur Maarten Schinkel toonde zich eergisteren in zijn column evenmin een voorstander van snel oplopende inflatie. Een regime in financiële problemen dat de geldpers sneller laat draaien; dat kan niet lang goed gaan, en doet het dan ook vaak niet, stelde hij.

Maar inflatie een vorm van belastingheffing? Schinkel ziet in Nederland opvallend genoeg juist vooral het omgekeerde. Hij schreef:

“Het verhogen van de inkomsten met btw en accijnzen is een van de gemakkelijkste manieren om de overheidsinkomsten te vergroten. [...] Feit blijft dat de verhoging van het hoge btw-tarief van 19 procent naar 21 procent per afgelopen oktober de inflatie flink heeft opgeschroefd. De totale inflatie die de staat eind 2013 sinds de kredietcrisis zelf heeft veroorzaakt komt dan op een kleine 2,5 procent in vijf jaar. Dat is zo’n 2.000 euro per huishouden.”

Het omgekeerde is dus ook waar. Inflatie is niet alleen een soort geniepige belastingheffing. Volgens Schinkel is belastingheffing ook een geniepige vorm van inflatie.

Lees de column van Maarten Schinkel in de digitale editie van de krant van 20 december.

    • Niels Posthumus