Republikeinse rebellie over schuld

Een akkoord over de Amerikaanse begroting voor 2013 is weer verder weg nu conservatieve Republikeinen een compromis torpedeerden.

Senate Majority Leader Harry Reid (D-NV) (L) looks on as Sen. Charles Schumer (D-NY) explains how close President Obama and Speaker Boehner were to reach agreement on a"fiscal cliff" during a news conference on Capitol Hill in Washington, December 20, 2012. If there is no pre-Christmas deal on "the fiscal cliff," the U.S. Senate will return to work on December 27 and resume efforts to get one, Senate Democratic Majority Leader Harry Reid said on Thursday. REUTERS/Yuri Gripas (UNITED STATES - Tags: POLITICS BUSINESS) REUTERS

Rebellie in de Republikeinse partij heeft het voortuitzicht op een tijdig compromis over de zogeheten ‘begrotingsafgrond’ een stuk somberder gemaakt. Voorzitter John Boehner van het Huis van Afgevaardigden, de facto de partijleider, kreeg vannacht geen steun van zijn eigen fractie voor een compromisvoorstel dat hij aan president Obama wilde presenteren. Hierop blies Boehner een stemming over zijn voorstel in het Huis af en stuurde hij het Congres met kerstvakantie.

Het verzet van de Republikeinen tegen het voorstel van Boehner betekent dat een compromis in de komende dagen onwaarschijnlijk is. Boehner en Obama hebben sinds maandag niet meer met elkaar gesproken en zullen dat nu pas na Kerst doen. Democraten en Republikeinen hebben tot1 januari de tijd om een afspraak te maken over het verkleinen van de staatsschuld. Komen die afspraken er niet, dan treedt automatisch een serie harde bezuinigingen en belastingverhogingen in werking – de gevreesde ‘begrotingsafgrond’. Alle Amerikanen gaan dan meer belasting betalen, omdat allerlei belastingverlagingen aflopen. Verder zal op gezondheidszorg en defensie fors worden bezuinigd.

Gesprekken tussen Obama en Boehner verliepen moeizaam, vooral omdat de Republikeinen tegen elke belastingverhoging zijn. Begin deze week ging Boehner akkoord met het verhogen van de belasting voor mensen die meer verdienen dan een miljoen dollar. Dat staat nog altijd ver van Obama’s voorstel af, die inkomens boven de vier ton meer wil belasten. Toch was dit zogeheten ‘Plan B’ van de voorzitter van het Huis opvallend, omdat het ingaat tegen de doctrine onder conservatieven dat belastingen alleen maar verláágd mogen worden.

Boehner had een strijdplan. Hij wilde Obama voor een voldongen feit stellen door zijn voorstel als wet in te dienen in het Huis van Afgevaardigden. Daar hebben de Republikeinen een meerderheid. Dit was een symbolische stap, want de wet zou de Senaat, door Democraten gedomineerd, nooit overleven. Maar het had een show moeten worden van Republikeinse eenheid. Toen hij er in besloten gesprekken achter kwam dat zijn fractie niet zou instemmen met zijn voorstel, moest hij toegeven dat Plan B niet meer op tafel ligt.

Boehners bluf leverde hem niets op, alleen een afgang. Anonieme fractieleden vertelden aan de website Politico datBoehner op het punt stond in huilen uit te barsten. Wanhopig reciteerde hij een gebed: „God, geef me de rust om de dingen te accepteren die ik niet kan veranderen. Geef me de moed om de dingen te veranderen die ik kán veranderen. En geef me de wijsheid het onderscheid te zien.”

In alles lijken de gebeurtenissen van vannacht op een coup van het activistische deel. Boehner mag dan de onderhandelingen voeren, veel Republikeinen in Washington vinden hem een te bestuurlijk ingestelde, wat ouderwetse Republikein. De grote winnaars van vannacht zijn de vele activisten in de fractie, die sympathiseren met de beginselen van de Tea Party. Afgelopen twee jaar heeft deze vleugel sterk aan invloed gewonnen. Paul Ryan en Eric Cantor, leider van de Republikeinse fractie en fel tegenstander van Obama, zetten de toon in het Congres. De Republikeinse partij is hopeloos verdeeld geraakt na de dramatisch verlopen presidentsverkiezingen. Conservatieven als Cantor en Ryan wijten het verlies aan een te gematigde toon en willen keihard oppositie voeren tegen Obama. Het establishment, met Boehner als machteloos boegbeeld, weet dat die houding het land onbestuurbaar maakt.

Boehner en de Tea Party-vleugel zijn al sinds november met elkaar in gevecht.Boehner passeerde een aantal prominente conservatieven voor belangrijke commissies. „Hij denkt ons klein te krijgen, maar we worden hier alleen maar vastberadener van”, foeterde Afgevaardigde en Tea Party-leider Tim Huelskamp uit Kansas eerder deze maand, toen hij werd gepasseerd voor twee belangrijke commissies. Huelskamp leidde vannacht het verzet tegen Boehner, en haalde zo zijn revanche. Sommige commentatoren speculeerden op een terugtreden van Boeh-ner als informele partijleider, maar bij de opstandige conservatieven staat geen onomstreden leider te wachten. Wel hebben ze nu duidelijk gemaakt dat zij de baas zijn in de partij.

Boehner heeft verloren en vertegenwoordigt eigenlijk niemand meer. Nu zijn eigen partij hem in de steek heeft gelaten, kan Boehner nauwelijks meer onderhandelen. Het was al lastig praten, omdat Obama de verkiezingen had gewonnen met een belofte van hogere belastingen voor de rijken. De president heeft de publieke opinie mee. Het Congres is historisch impopulair. Boehner weet dat als hij faalt, de meeste Amerikanen de Republikeinen de schuld zullen geven. Hij zal die Amerikanen moeten uitleggen dat Republikeins verzet tegen belastingen juist voor hogere belastingen heeft gezorgd. Boehner zei vannacht dat Obama en de Senaat nu voor 1 januari een oplossing moeten bedenken. Maar wat Obama ook zal verzinnen, het is niet realistisch dat de Republikeinse opstandelingen in het Congres zijn voorstel wél zullen accepteren, terwijl ze Boehner lieten vallen.

    • Guus Valk