'Moeder' schutters slaat alarm over de psychische zorg VS

Waarom groeit het aantal massaslachtingen in de VS, terwijl wapens altijd al te krijgen waren? Nu komt er debat over de crisis in de psychische hulp.

„Ik ben de moeder van Adam Lanza”, schreef Liza Long op de onbekende website anarchistsoccermom.blogspot.com. Adam Lanza schoot vorige week in het Amerikaanse plaatsje Newtown twintig kinderen en zeven volwassenen dood, onder wie zijn eigen moeder.

Maar Liza Long noemt zich nu de moeder van deze 20-jarige jongen, en ook die van James Holmes (Aurora, 12 doden), Seung-Hui Cho (Virginia Tech, 33 doden), Dylan Klebold en Eric Harris (Columbine, 15 doden).

Long heeft écht een zoon, Michael, met een psychische aandoening. Hij bedreigt haar en de familie, bijvoorbeeld als hij ruzie krijgt over de kleur van een broek. Long wil hem gedwongen laten opnemen, maar hulpverleners zeggen dat daar geen geld meer voor is. Hij kan alleen naar de gevangenis als hij wordt aangeklaagd. „Het is makkelijk om na een nieuwe tragedie te praten over vuurwapens. Maar het is tijd om te praten over psychische aandoeningen.”

Long schreef haar verhaal anoniem. Na een paar dagen gaf ze haar naam, ze kreeg tienduizenden reacties. Haar artikel werd bijna vier miljoen keer gelezen, en door bijna een miljoen mensen gedeeld op Facebook. Het maakte een stormachtige discussie los over een aspect van recente massaschietpartijen dat eerder weinig aandacht kreeg: veel schutters liepen jarenlang rond met ernstige psychische stoornissen.

‘Newtown’ lijkt te leiden tot een keerpunt in het debat over vuurwapens. Voorstanders van vrij wapenbezit zeggen dat wapens alleen gevaarlijk zijn in handen van een eenzame gek. Dat klopt niet, schrijft Long, tot instemming van veel psychologen en psychiaters: overal lopen jonge mannen rond met geestelijke problemen.

Long schrijft bitter over „onze maatschappij die mentale aandoeningen stigmatiseert en een bankroete gezondheidszorg heeft”. Men denkt niet aan oplossingen. „Totdat een volgende gekwelde ziel een fastfood-restaurant binnenloopt. Een winkelcentrum. Een school. En dan wrijven we in onze handen en zeggen we: ‘Er moet iets gebeuren’.”

Artsen wijzen er nu in de Amerikaanse pers op dat de toename van massaslachtingen de laatste jaren verband houdt met het afnemende budget voor psychische hulp. Zes van de tien ergste schietpartijen in de Amerikaanse geschiedenis vonden de afgelopen 15 jaar plaats. Koepelorganisatie The National Alliance for Mental Illness zegt dat voortdurend op de sector wordt bezuinigd. De laatste drie jaar gaven de vijftig staten samen bijna twee miljard dollar minder uit aan geestelijke gezondheidszorg. Vooral opname van patiënten komt steeds minder voor.

Toch zijn patiënten minder blij met de plotselinge aandacht voor geestelijke gezondheidszorg. De daad van Adam Lanza is in veel media gekoppeld aan autisme. Maar Lanza heeft voor zover bekend nooit die diagnose gekregen. Patiëntenorganisaties zeggen dat ze bang zijn dat geestelijke aandoeningen nu sneller worden gekoppeld aan criminaliteit.

President Obama zei twee dagen geleden dat er maatregelen moeten komen om de geestelijke gezondheidszorg te verbeteren. Dat noemde hij expliciet als deel van de opdracht die hij vicepresident Biden heeft gegeven. Bidens commissie komt in januari met voorstellen om vuurwapengeweld te verminderen.