Minister incasseert meevaller met plezier

De meevaller van 3,8 miljard uit de veiling van telecomfrequenties beperkt het begrotingstekort voor 2013. De minister weet dat zeker. Het CPB alleen niet.

Geen spoortje twijfel gisteren bij minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) over de meevaller van bijna 4 miljard euro. Deze opbrengst uit de veiling van telecomfrequenties zal volgens de bewindsman voor een welkome verlaging van het begrotingstekort zorgen. Extra bezuinigingen voor 2013 zijn daarmee van de baan.

Een prettige mededeling in de Tweede Kamer, nadat recente prognoses van De Nederlandsche Bank en het Centraal Planbureau de sfeer stevig hadden verpest. De instellingen voorzien een begrotingstekort van respectievelijk 3,5 en 3,3 procent. Boven de 3 procent, het Europese maximum. Maar dankzij „het kerstcadeau” zoals Tweede Kamerlid Carola Schouten (ChristenUnie) het gisteren noemde, kan daar 0,6 procentpunt van worden afgetrokken. „Het telt mee voor het probleem waarvan sommigen al zeker wisten dat het zou ontstaan”, zei de bewindsman cryptisch in een Kamerdebat over de economische situatie.

Dijsselbloem klonk vastberaden. Maar had het CPB niet een dag eerder gezegd dat zo’n meevaller in de regel door Brussel niet wordt meegeteld bij de berekening van het tekort – het zogeheten EMU-saldo? Met als gevolg volgend jaar een overschrijding van de Europese norm, waardoor in theorie extra bezuinigingen noodzakelijk zijn. Zat het CPB mis?

Financiën vond in elk geval van wel en liet dat woensdag ook via enkele kritische telefoontjes aan het CPB weten. De frequentieopbrengst is weliswaar eenmalig, maar omdat het niet gaat om de verkoop van ‘tafelzilver’, zoals een staatsbedrijf, mag het gewoon als inkomsten worden geboekt. En dus daalt het zogeheten EMU-saldo. Verkoop van bijvoorbeeld het staatsbedrijf Holland Casino zou het saldo niet verbeteren: dat wordt tot het tafelzilver gerekend, frequentieruimte niet.

Logisch dat een politicus direct de winst van de veiling incasseert. Dat scheelt een hoop spanning voor 2013. Maar het CPB denkt dat de Europese Commissie ook ‘achter’ de cijfers kijkt die Dijsselbloem in Brussel komend voorjaar zal presenteren. Zo’n meevaller is immers geen resultaat van een structurele verbetering van de economie: en dus blijft het voor het CPB de vraag hoe soepel de Commissie zich ten opzichte van Nederland zal opstellen. Niemand weet hoe het precies afloopt want de strenge Euro-commissaris Olli Rehn (begroting) verricht pionierswerk, waarbij ruimte is voor interpretatie.

Daar komt nog bij dat het CPB niet helemaal zeker is of het bedrag wel in 2013 geboekt zal worden. Omdat de veiling eerder deze maand is gehouden, zou Eurostat (het Europese CBS) ook kunnen beslissen dat het dit jaar wordt geboekt. Daar is Dijsselbloem niet zo bang voor. „Eurostat is daarin volstrekt autonoom, maar de juridische afronding van de veiling vindt plaats in 2013. Dan komen ook de middelen binnen en worden de contracten getekend.”

In april 2014 oordeelt de Commissie of Nederland zich goed gedragen heeft en uit de zogeheten buitensporig tekortprocedure mag. Sinds 2009, als gevolg van de bankencrisis, mag Nederland tot en met dit jaar een hoger tekort hebben.

Als Nederland uit de bijzondere procedure komt, volgt de verplichting dat het tekort in 2017 rond de nul ligt: begrotingsevenwicht dus. En zowel voor Financiën als voor het CPB is wel duidelijk dat het regeerakkoord daarin tekortschiet. Nu denkt de coalitie over vijf jaar op een tekort van 1,2 procent uit te komen.

Brussel kijkt in 2014 niet meer naar het feitelijke EMU-saldo, waar het in de Kamer om draaide, maar naar het structurele saldo. Bij de berekening van dat cijfer wordt rekening gehouden met het economische klimaat. En incidentele meevallers tellen dan niet meer mee. Zoals bijvoorbeeld een telecomveiling.

    • Erik van der Walle