Opinie

    • Menno Tamminga

Hoeveel ziekenhuizen kunnen nog overleven?

Krimp maakt creatief. Er zit namelijk niets anders op. Wie verder dan 45 minuten rijden van ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum woont, moet de tijd nemen voor haar bevalling. De Sionsberg heeft zijn afdeling verloskunde gesloten, zodat niet langer wordt voldaan aan de overheidsnorm van 45 minuten aanrijtijd voor spoedeisende hulp. Maar dat kan niet, dus is er een oplossing bedacht. Een ‘babybijslag’. De regionale zorgverzekeraar De Friesland betaalt een bijslag van 350 euro als compensatie voor de eigen bijdrage bij poliklinische bevalling.

Anders gezegd: mensen met min of meer planbare zorg worden met een financiële prikkel de kant op gestuurd van de voordeligste oplossing, ook al is het verder weg. Het mes snijdt aan meerdere kanten, al is dat in deze context misschien niet de beste uitdrukking. De kostbare continuïteit van een ziekenhuisafdeling (te weinig ervaring, minder baby’s) wint niet, maar de continuïteit van de zorg. De Friesland zet zijn reputatie kracht bij als de dominante partij die de regionale zorg verkavelt. En minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) is tevreden. Zij ziet geen achteruitgang van de leefbaarheid van de regio.

Dokkum weerspiegelt de helft van de toekomst van Nederland: (dreigende) regionale krimp van de bevolking. Samen met de Grote Vergrijzing is dat ons voorland. De Grote Vergrijzing is een landelijk fenomeen. De kinderen van de na-oorlogse geboortegolf gaan met AOW, ook al probeert het kabinet de daling van de potentiële beroepsbevolking nog even uit te stellen door de AOW-leeftijd te verhogen.

De krimp(dreiging) is regionaal. Amsterdam en Rotterdam blijven profiteren van hun aantrekkingskracht op jongelui die voor hun opleiding naar de grote stad gaan en daar (willen blijven) wonen. Maar de perifere regio’s krijgen allebei: vergrijzing én krimp. Noordoost Groningen. Zuid-Limburg. Zeeland. Om een spreker op een recent symposium te citeren over Zuid-Limburg. „Je ziet er dicht getimmerde huizen, uitgestorven straten en woningen die voor eenvijfde van de aankoopprijs van de hand gaan.”

Gevolg? Winkels verdwijnen. Het economisch draagvlak brokkelt af. Publieke voorzieningen moeten sluiten, worden versmald of moeten fuseren om overeind te blijven. Scholen bijvoorbeeld. Maar ook gemeenten. Zij moeten in de visie van het kabinet samengaan omdat zij dan meer taken op zich kunnen nemen. In welke frequentie en hoe goed rijdt straks nog een bus? Een regionale trein? Hoeveel (ziekenhuis-)zorg kan overleven?

Een half jaar geleden kwamen regionale ziekenhuizen al bijeen om hun zorgen te delen. De vestigingsplaats van de deelnemers spreekt boekdelen. Hoogeveen. Goes. Winterswijk. Terneuzen. En ja, inderdaad, ook Dokkum. Gisteren werd duidelijk dat het kleine Ruwaard van Puttenziekenhuis in Spijkenisse het niet kan bolwerken. Zorgverzekeraars en ziekenhuizen spannen een vangnet voor continuïteit van de zorg.

De oplossing van De Friesland voor vrouwen rondom Dokkum illustreert welke kant het opgaat. Zorgverzekeraars nemen werkende weg de hoofdrol in de financiële continuïteit van regionale ziekenhuiszorg. Nu nog met een babybijslag, straks ook als aandeelhouder in het ziekenhuis zelf.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.

    • Menno Tamminga